Aydın´da yer alan Elgit Hukuk Bürosu´na ait web sitemizde sizler için Anlaşmalı Boşanma Davası Şartları ve Süreci hakkında bilgiler verdik. Evlilik birliği, her ne kadar ömür boyu sürmesi temennisiyle kurulsa da, bazen taraflar için yürütülemez bir hal alabilir. Bu noktada hukuk sistemi, eşlerin karşılıklı iradeleriyle, daha az yıpratıcı ve daha hızlı bir şekilde ayrılmalarına olanak tanıyan anlaşmalı boşanma müessesesini sunar. Türk Medeni Kanunu´nun 166/3 maddesinde düzenlenen bu prosedür, eşlerin boşanmanın tüm mali ve hukuki sonuçları üzerinde mutabık kalması esasına dayanır.
Anlaşmalı boşanma, eşlerin boşanma kararı başta olmak üzere; velayet, nafaka, tazminat ve mal paylaşımı gibi temel konularda tam bir uzlaşma içinde mahkemeye başvurdukları bir dava türüdür. Çekişmeli boşanma davaları yıllarca sürebilirken, anlaşmalı boşanma genellikle tek celsede ve birkaç hafta içinde sonuçlanır. Bu durum, tarafların hem maddi hem de manevi olarak daha az zarar görmesini sağlar.
Bu davada temel mantık, devletin (mahkemenin) eşlerin kendi gelecekleri hakkındaki hür iradelerine saygı duymasıdır. Ancak bu saygı, özellikle müşterek çocukların üstün yararı ve taraflardan birinin mağdur edilmemesi kriterleriyle sınırlandırılmıştır.
Türk Medeni Kanunu, bir davanın "anlaşmalı" olarak kabul edilebilmesi için katı şartlar öngörmüştür. Bu şartlardan birinin eksikliği durumunda mahkeme davayı reddetmez ancak çekişmeli boşanma usulüne çevirerek süreci uzatabilir.
1. Evlilik Süresinin En Az 1 Yıl Sürmüş Olması
Anlaşmalı boşanmanın en temel şartı, resmi nikah tarihinden itibaren en az 1 yılın geçmiş olmasıdır. Kanun koyucu, eşlere evliliğin ilk yılı içinde karşılıklı uyum sürecini tamamlamaları için bir şans tanımakta ve bu süre dolmadan anlaşmalı boşanma yolunu kapatmaktadır.
Not: Eğer evlilik 1 yıldan az sürmüşse ve taraflar ayrılmak istiyorsa, ancak "çekişmeli boşanma" davası açılabilir. Taraflar mahkemede boşanmayı kabul etseler dahi, hakim tanık dinlemek ve kusur incelemesi yapmak zorundadır.
2. Eşlerin Mahkemeye Birlikte Başvurması veya Bir Eşin Açtığı Davayı Diğerinin Kabul Etmesi
Dava, eşler tarafından hazırlanan ortak bir dilekçe ile açılabileceği gibi, eşlerden birinin açtığı davayı diğer eşin ilk duruşmada veya cevap dilekçesinde kabul etmesiyle de anlaşmalı boşanmaya dönüşebilir.
3. Eşlerin Hakim Huzurunda İradelerini Bizzat Açıklaması
Anlaşmalı boşanmanın en karakteristik şartıdır. Eşler avukatla temsil ediliyor olsalar bile, duruşmaya bizzat katılmak zorundadırlar. Hakim, eşleri bizzat dinleyerek boşanma iradelerinin hür olup olmadığını, baskı altında kalıp kalmadıklarını denetler. 2026 yılındaki güncel uygulamalarda, SEGBİS (Görüntülü İletişim Sistemi) üzerinden katılım çok özel şartlarda kabul edilse de asıl olan fiziki katılım mahkemede bulunmaktır.
4. Boşanma Protokolünün Hazırlanmış ve Hakim Tarafından Onaylanmış Olması
Eşlerin boşanmanın mali sonuçları (tazminat, nafaka) ve çocukların durumu (velayet, kişisel ilişki) hakkında tam bir mutabakata varmış olmaları ve bunu yazılı bir protokol ile mahkemeye sunmaları gerekir. Hakim, protokoldeki özellikle çocuklarla ilgili maddeleri "çocuğun üstün yararı" ilkesine göre değiştirebilir. Eşler bu değişikliği kabul ederse boşanma gerçekleşir.
Anlaşmalı Boşanma Protokolü Nasıl Hazırlanır?
Protokol, anlaşmalı boşanma davasının "kalbi" niteliğindedir. Mahkeme ilamı kesinleştiğinde bu protokoldeki maddeler icra edilebilir birer emir haline gelir. Bu nedenle belirsiz ifadelerden kaçınılmalı, her detay netleştirilmelidir.
Protokolde Mutlaka Bulunması Gereken Maddeler
Madde Başlığı,Kapsam ve Detaylar
Boşanma Beyanı,Tarafların boşanmayı karşılıklı olarak kabul ettiklerine dair net ifade.
Velayet,Müşterek çocukların velayetinin kime verileceği.
Kişisel İlişki,"Velayeti almayan tarafın çocukla hangi gün ve saatlerde görüşeceği (bayram, tatil dahil)."
İştirak Nafakası,Çocukların giderleri için ödenecek aylık miktar ve yıllık artış oranı.
Yoksulluk Nafakası,Boşanma nedeniyle yoksulluğa düşecek eşe ödenecek nafaka ve artış şartları.
Maddi/Manevi Tazminat,Tarafların birbirlerine ödeyeceği toplu veya taksitli tazminat miktarları.
Mal Paylaşımı,"Ev, araba, bankadaki birikimler ve ev eşyalarının nasıl paylaşıldığına dair döküm."
Yargılama Giderleri,Avukatlık ücreti ve mahkeme masraflarının kimin tarafından ödeneceği.
Adım Adım Anlaşmalı Boşanma Süreci
Davanın açılmasından kararın kesinleşmesine kadar geçen süreç genellikle şu aşamalardan oluşur:
1. Hazırlık ve Dilekçe Aşaması
Eşler veya avukatları, boşanma protokolünü ve dava dilekçesini hazırlar. Bu aşamada mal paylaşımı gibi karmaşık konuların protokolde net bir şekilde çözülmüş olması, ileride doğabilecek yeni davaları engeller.
2. Davanın Açılması ve Harçların Yatırılması
Dava, eşlerden birinin ikametgahının bulunduğu yerdeki veya eşlerin son 6 aydır birlikte oturdukları yerdeki Aile Mahkemesi´nde açılır. Gerekli harç ve masraflar vezneye yatırıldıktan sonra tevzi formu alınır.
3. Duruşma Gününün Alınması
Anlaşmalı boşanma davalarında mahkemenin iş yüküne göre genellikle 15 gün ile 1 ay arasına bir duruşma günü verilir. Bazı durumlarda tarafların mazereti veya adli tatil gibi nedenlerle bu süre uzayabilir.
4. Duruşma Günü ve Karar
Hakim, tarafları huzura çağırır. Kimlik tespiti yapıldıktan sonra "Boşanmak istiyor musunuz?" ve "Protokoldeki imzalar size mi ait, şartları kabul ediyor musunuz?" sorularını yöneltir. Taraflar "Evet" dediği anda hakim kısa kararını açıklar ve boşanmaya karar verir.
Duruşmadan sonra mahkeme kalemi gerekçeli kararı yazar (genellikle 1-2 hafta içinde). Bu kararın taraflara tebliğ edilmesi gerekir.
6. İstinaftan Feragat ve Kesinleşme
Boşanmanın kesinleşmesi için tarafların tebliğden itibaren 2 haftalık itiraz süresini beklemeleri veya mahkemeye giderek "istinaf hakkımdan feragat ediyorum" dilekçesi vermeleri gerekir. Bu dilekçe ile boşanma o an kesinleşir ve nüfus müdürlüğüne bildirim yapılır.
Velayet, Kişisel İlişki ve Nafaka Detayları
Anlaşmalı boşanmada mahkemenin en çok üzerinde durduğu konu müşterek çocuklardır. Hakim, anne ve babanın çocuk üzerindeki anlaşmasını her zaman kabul etmek zorunda değildir.
Velayet ve Ortak Velayet
2026 yılı hukuk pratiğinde "Ortak Velayet" kavramı daha da yerleşmiş durumdadır. Eğer taraflar çocuğun eğitimi, sağlığı ve geleceği hakkında birlikte karar vermek istiyorlarsa, protokolde ortak velayeti düzenleyebilirler. Ancak hakim, ortak velayetin çocuğun huzurunu bozacağına kanaat getirirse, velayeti taraflardan birine bırakabilir.
Nafaka ve Artış Oranı
Nafakanın sadece miktarı değil, her yıl hangi oranda artacağı da (Örn: ÜFE-TÜFE ortalaması veya sabit %20 gibi) protokolde yazmalıdır. Aksi halde her yıl nafaka artırım davası açılması gerekebilir ki bu da anlaşmalı boşanmanın "huzur" amacına aykırıdır.
Mal Paylaşımı ve Eşya Alacağı
Anlaşmalı boşanma protokolünde mal paylaşımına dair madde konulması zorunlu değildir ancak şiddetle tavsiye edilir. Eğer protokolde "Tarafların birbirlerinden mal rejimine dayalı alacakları kalmamıştır" şeklinde bir ibare geçerse ve mal paylaşımı detaylandırılmazsa, boşanmadan sonra 10 yıl boyunca mal paylaşımı davası açma hakkı kural olarak ortadan kalkar.
Gayrimenkuller: Evin kimin üzerine tescil edileceği, tapu harçlarının kimin tarafından ödeneceği açıkça yazılmalıdır.
Araçlar: Araç devir masrafları ve teslim tarihi belirtilmelidir.
Ziynet Eşyaları: Düğün takılarının kimde kaldığı veya ne kadar nakit ödeme yapılacağı netleştirilmelidir.
Anlaşmalı Boşanma Davasında Dikkat Edilmesi Gereken Riskler
Anlaşmalı boşanma hızlı bir yol olsa da bazı riskler barındırır:
Duruşmaya Katılmama: Taraflardan biri duruşmaya gelmezse dava anlaşmalı olarak sonuçlanmaz. Mahkeme davayı çekişmeliye çevirir veya müracaata bırakır.
İradenin Değişmesi: Taraflardan biri duruşma anında "Vazgeçtim, boşanmak istemiyorum" veya "Bu şartları kabul etmiyorum" derse, anlaşmalı boşanma o an biter.
Hukuki Terim Hataları: Protokolde yapılan teknik bir hata (Örn: "Maddi tazminat" yerine "Borç" yazılması), kararın icra edilmesini imkansız kılabilir.
Kesinleşme Süresinin Atlanması: Mahkemede boşanmakla iş bitmez. Kesinleşme şerhi alınmadan taraflar hala evli görünür ve birbirlerine mirasçı olmaya devam ederler.
2026 yılında aile mahkemeleri, boşanma protokollerinde "şarta bağlı" maddelere daha ihtiyatlı yaklaşmaktadır. Örneğin, "Eşim başkasıyla evlenirse nafaka kesilir" zaten kanuni bir sonuçtur ancak "Eşim şu şehirde yaşarsa velayeti alırım" gibi yerleşim hürriyetini kısıtlayan maddeler hakimler tarafından protokolden çıkartılabilmektedir.
Ayrıca, sosyal medya kullanımına dair protokol maddeleri (Örn: "Boşanma sonrası çocukların fotoğraflarının herkese açık paylaşılmaması") artık modern protokollerin bir parçası haline gelmiştir.
1. Anlaşmalı boşanma davası ne kadar sürede biter? Dava açıldıktan sonra duruşma günü genellikle 2-4 hafta içinde verilir. Kararın kesinleşmesiyle birlikte toplam süreç ortalama 1-2 ay içinde tamamlanır.
2. Avukat tutmak zorunlu mu? Hukuken zorunlu değildir ancak hak kaybına uğramamak, protokolün hatasız hazırlanması ve sürecin hızlanması için uzman bir aile hukuku avukatıyla çalışılması hayati önem taşır.
3. Tek taraflı anlaşmalı boşanma olur mu? Hayır. Anlaşmalı boşanmanın doğası gereği iki tarafın da boşanma ve sonuçları üzerinde mutabık olması şarttır.
4. Boşanma sonrası kadının soyadı ne olur? Kadın kural olarak bekarlık soyadına döner. Ancak anlaşmalı boşanma protokolünde eşinin soyadını kullanmaya devam etmek istediğini belirtir ve kocası da bunu kabul ederse, hakimin onayıyla kocasının soyadını kullanmaya devam edebilir (menfaati ispatlamak şartıyla).
Anlaşmalı boşanma davası, bir son değil, tarafların hayatlarına daha medeni ve huzurlu bir şekilde devam edebilmeleri için sunulmuş hukuki bir köprüdür. Şartların doğru analiz edilmesi ve protokolün titizlikle hazırlanması, boşanma sonrası doğabilecek yıllarca sürecek ihtilafları engeller. Unutulmamalıdır ki, mahkeme salonunda söylenen bir "Evet", hayatınızın geri kalanındaki mali ve hukuki statünüzü belirler.
paylaş
twittle
paylaş
paylaş