Aydın'daki Elgit Hukuk Bürosuweb sayfasında Anlaşmalı Boşanma Protokolü Nasıl Hazırlanır? konusu ile alakalı bu içeriği hazırladı, inceleyebilirsiniz.
Evlilik kurumu, bireylerin hayatlarını birleştirdikleri, ortak bir gelecek inşa etme umuduyla yola çıktıkları hukuki ve sosyal bir birlikteliktir. Ancak zaman içerisinde eşler arasında yaşanan fikir ayrılıkları, iletişim kopuklukları, beklentilerin karşılanamaması veya çeşitli temel sarsıntılar, bu hukuki birlikteliğin sona ermesini zorunlu kılabilmektedir. Evlilik birliğinin temelinden sarsıldığı ve eşlerin artık bir arada yaşama ihtimalinin kalmadığı durumlarda, hukuki olarak evliliği sonlandırmanın en medeni, en hızlı ve psikolojik olarak en az yıpratıcı yolu anlaşmalı boşanma davası açmaktır.
Türk Medeni Kanunu, boşanma sebeplerini genel ve özel sebepler olmak üzere iki ana kategoriye ayırmıştır. Anlaşmalı boşanma, evlilik birliğinin temelinden sarsılması genel sebebi içerisinde düzenlenen ve tarafların boşanmanın mali sonuçları ile müşterek çocukların durumu hususunda ortak bir iradeyle uzlaştıkları bir dava türüdür. Türk Medeni Kanunu'nun 166. maddesinin 3. fıkrasında açıkça düzenlenmiş olan bu kurum, devletin aile birliğini koruma refleksi ile bireylerin özgür iradelerine saygı duyma ilkesini dengede tutan bir yasal mekanizmadır.
Çekişmeli boşanma davaları, tarafların birbirlerinin kusurlarını ispatlamaya çalıştıkları, tanıkların dinlendiği, pedagog raporlarının alındığı, mal varlıkları üzerinde uzun süreli incelemelerin yapıldığı ve genellikle yıllarca süren oldukça yıpratıcı süreçlerdir. Bu süreçler hem ciddi bir psikolojik yük getirmekte hem de adliyelerde uzun yıllar süren bir yorgunluğa neden olmaktadır. Oysa tarafların her konuda uzlaştığı durumlarda, kanun koyucu bu uzun süreci ortadan kaldırarak tek bir celsede boşanmaya olanak tanımıştır. Ancak bu kolaylığın sağlanabilmesi için kanun, çok net ve kesin anlaşmalı boşanma şartları belirlemiştir.
Bir davanın anlaşmalı olarak görülebilmesi ve hakimin ilk celsede boşanma kararı verebilmesi için Türk Medeni Kanunu'nda belirtilen dört temel şartın istisnasız bir şekilde bir arada bulunması gerekmektedir. Bu şartlardan birinin dahi eksik olması durumunda, dava usulden reddedilir veya çekişmeli boşanma davasına dönüşmek zorunda kalır.
Kanun koyucu, ani ve anlık öfke krizleriyle alınan kararların önüne geçmek ve evlilik kurumunu korumak amacıyla, anlaşmalı boşanabilmek için evliliğin resmi olarak en az 1 yıl sürmüş olmasını zorunlu kılmıştır. Bu bir yıllık süre, resmi nikahın kıyıldığı tarihten itibaren davanın açıldığı tarihe kadar geçen süreyi ifade eder. Dini nikahla geçirilen süreler veya nişanlılık dönemi bu bir yıllık süre hesabına kesinlikle dahil edilmez. Eğer eşler evleneli henüz altı ay olmuşsa, kendi aralarında her konuda tam bir mutabakata varmış olsalar dahi anlaşmalı boşanma davası açamazlar. Bu durumda tarafların evlilik birliğinin temelinden sarsılması nedenine dayalı çekişmeli dava açmaları ve tanık gibi delillerle evliliğin yürümediğini ispatlamaları gerekir.
Anlaşmalı boşanabilmek için eşlerin, hazırladıkları anlaşmalı boşanma protokolü ile birlikte aile mahkemesi nezdinde ortak bir dava açmaları mümkündür. Uygulamada en sık karşılaşılan yöntem budur. Bunun alternatifi olarak, eşlerden biri kendi adına boşanma davası açabilir ve diğer eş mahkemeye sunacağı bir dilekçe ile bu davayı ve boşanmanın feri (yan) sonuçlarını kabul ettiğini beyan edebilir. Her iki durumda da usul hukuku açısından aynı sonuca ulaşılır.
Anlaşmalı boşanmada, hukukun diğer alanlarındaki vekalet müessesesinden farklı ve çok katı bir kural vardır. Eşler, kendilerini dünyanın en yetkin avukatlarıyla temsil ettirseler dahi, duruşma günü ve saatinde bizzat mahkeme salonunda hazır bulunmak zorundadırlar. Hakim, eşleri bizzat dinleyerek boşanma iradelerinin serbestçe, herhangi bir baskı, tehdit veya hata altında olmadan açıklandığına kanaat getirmelidir. Hakim; "Boşanmak istiyor musunuz?", "Protokoldeki imzalar size mi ait?", "Protokol maddelerini okuyup anladınız mı ve kabul ediyor musunuz?" şeklindeki soruları doğrudan asillere (eşlere) sorar. Eşlerden biri duruşmaya gelmezse veya gelip de "Ben vazgeçtim" derse, dava anlaşmalı olmaktan çıkar.
Tarafların hazırladığı anlaşmalı boşanma protokolü, mahkemeye sunulduğunda doğrudan geçerlilik kazanmaz. Hakimin bu protokolü incelemesi ve hukuka, ahlaka ve kamu düzenine aykırı bulmaması gerekir. Özellikle müşterek çocuk söz konusu olduğunda, hakimin takdir yetkisi son derece geniştir. Hakim, çocukların menfaatini korumakla mükelleftir. Eğer protokolde çocuğun yüksek yararına aykırı bir madde varsa (örneğin çocuğu anneye verip babanın çocukla görüşmesini tamamen yasaklayan bir madde), hakim bu maddeye müdahale edebilir. Hakim, taraflara "Bu maddeyi şu şekilde değiştirirsek protokolü onaylarım" şeklinde bir öneride bulunabilir. Taraflar hakimin bu değişikliğini kabul ederse boşanma gerçekleşir, kabul etmezlerse dava reddedilir.
Anlaşmalı boşanma protokolü, eşlerin boşanmanın tüm mali ve hukuki sonuçları ile varsa müşterek çocukların velayet, nafaka ve kişisel ilişki durumlarını kendi özgür iradeleriyle düzenledikleri, mahkemenin onayından geçtikten sonra kesin hüküm niteliği taşıyan ve bir nevi sözleşme özelliği gösteren hukuki belgedir. Bu protokol, sadece boşanmayı sağlamaz; aynı zamanda boşanma sonrasındaki tüm hayatın kurallarını belirler.
Hukuki niteliği itibarıyla, mahkeme kararına dercedildiği (eklendiği) andan itibaren bir ilam hükmü taşır. Yani protokolde yer alan yükümlülükler (örneğin tazminatın ödenmesi, nafakanın yatırılması veya tapu devrinin yapılması) yerine getirilmezse, mağdur olan taraf doğrudan icra dairelerine başvurarak ilamlı icra takibi başlatabilir. Bu nedenle protokol hazırlanırken kullanılan her bir kelime, her bir virgül ileride doğabilecek hukuki uyuşmazlıkları önlemek adına son derece kritik bir anlama sahiptir. "Anlaşırız, öderiz, kendi aramızda hallederiz" şeklindeki sözlü mutabakatların hukuken hiçbir geçerliliği yoktur. Tüm anlaşma şartları yazılı, açık ve yoruma mahal vermeyecek şekilde kağıda dökülmelidir.
Uzman bir boşanma avukatı tarafından titizlikle hazırlanması tavsiye edilen bir protokolde, eksikliği halinde mahkemenin onay vermeyeceği veya ileride büyük mağduriyetler yaratabilecek çeşitli zorunlu unsurlar bulunmaktadır. Bu unsurların kanunun emredici hükümlerine uygun olarak düzenlenmesi elzemdir.
Protokolün başlangıç kısmında, evliliğin artık sürdürülemez bir hale geldiği, her iki tarafın da boşanmayı hür iradeleriyle istedikleri ve boşanma hususunda tam bir fikir birliğine vardıkları açıkça ifade edilmelidir. "Taraflar boşanma konusunda anlaşmışlardır" şeklindeki net bir ifade bu şartı karşılamaktadır.
Eğer evlilik birliği içerisinde dünyaya gelmiş veya evlat edinilmiş müşterek çocuklar varsa, protokolün en hassas ve mahkeme tarafından en çok incelenen bölümü velayet düzenlemesidir. Velayet, çocuğun bakım, gözetim, eğitim, sağlık ve temsili konusundaki yasal hak ve sorumlulukları kapsar. Protokolde çocuğun velayetinin anneye mi yoksa babaya mı bırakılacağı kesin bir şekilde belirtilmelidir. Türk hukuk sisteminde çocukların yaşına bağlı olarak genellikle (özellikle bebeklik ve erken çocukluk döneminde) anne şefkatine ve bakımına daha çok ihtiyaç duyulduğu karinesi geçerli olsa da, anlaşmalı boşanmalarda taraflar velayetin kime verileceğini serbestçe kararlaştırabilirler. Ancak son yıllarda Yargıtay kararları ile Türk hukukuna giren "ortak velayet" kurumu da sıklıkla tercih edilmektedir. Ortak velayet kararlaştırılırsa, çocuğun eğitim göreceği okul, ikametgah adresi ve sağlık süreçleri gibi büyük kararlar anne ve baba tarafından birlikte alınır.
Velayet kendisine bırakılmayan eşin (veya ortak velayette çocuğun esas olarak yaşamadığı eşin) çocukla kuracağı kişisel ilişkinin sınırları da protokolde detaylandırılmalıdır. Çocuğun psikolojik gelişimi için anne ve baba ile düzenli, kesintisiz ve sağlıklı bir bağ kurması şarttır. Kişisel ilişki günleri;
Normal dönemde hangi haftasonları (örneğin her ayın 1. ve 3. hafta sonu Cumartesi sabah 10:00'dan Pazar akşam 18:00'e kadar),
Milli ve dini bayramlarda hangi günlerde (Ramazan ve Kurban bayramlarının 2. ve 3. günleri),
Yaz tatillerinde ne kadarlık bir süreyle (Örneğin Temmuz ayının ilk haftası ile Ağustos ayının son haftası 15'er günlük periyotlar halinde),
Sömestir tatilinde, Babalar Günü/Anneler Günü gibi özel günlerde çocuğun kimin yanında olacağı açıkça, gün ve saat belirtilerek yazılmalıdır. Muğlak ve ucu açık olan "Baba istediği zaman çocuğu görebilir" şeklindeki ifadeler, sonrasında iletişim kopukluğu yaşandığında icra edilebilirliği zorlaştırdığından mahkemelerce düzeltilmesi istenebilir.
Evliliğin sona ermesi, tarafların birbirlerine ve çocuklarına karşı olan maddi sorumluluklarını tamamen ortadan kaldırmaz. Protokolde nafaka hususu netliğe kavuşturulmalıdır.
İştirak Nafakası: Velayeti kendisine verilmeyen eşin, çocuğun barınma, gıda, eğitim, giyim ve sağlık gibi temel giderlerine kendi mali gücü oranında yapması gereken katkıdır. Protokolde, çocuk için ödenecek iştirak nafakası miktarı net bir rakam olarak yazılmalı, ödemenin her ayın hangi gününde ve hangi banka hesabına (IBAN numarası belirtilerek) yapılacağı açıkça belirtilmelidir. Çocuğun büyümesi, okul masraflarının artması ve enflasyon gerçeği göz önüne alınarak, nafaka miktarının her yıl TÜİK tarafından açıklanan TÜFE/ÜFE oranında veya taraflarca belirlenecek sabit bir oranda artırılacağı (nafaka artış klozları) protokole eklenmelidir. Bu maddenin eklenmemesi halinde, enflasyon karşısında eriyen nafakanın artırılması için ileride "Nafaka Artırım Davası" açmak gerekecektir.
Yoksulluk Nafakası: Boşanma yüzünden yoksulluğa düşecek olan eş lehine, diğer eşin mali gücü oranında ödeyeceği nafakadır. Anlaşmalı davalarda, taraflar yoksulluk nafakası ödenip ödenmeyeceğine kendileri karar verirler. Eğer ödenecekse miktar, ödeme zamanı ve artış oranı belirtilir. Eğer eşler birbirinden yoksulluk nafakası talep etmiyorsa, "Tarafların birbirlerinden yoksulluk nafakası talebi yoktur ve ileriye dönük olarak bu haktan gayrikabili rücu feragat etmişlerdir" şeklinde açık bir feragat beyanı protokole yazılmalıdır. Unutulmamalıdır ki, mahkemede nafakadan feragat eden eş, ilerleyen yıllarda yoksulluğa düşse bile eski eşinden yoksulluk nafakası talep edemez; bu hak kesin olarak düşmüş olur.
Evliliğin bitmesinde kusur durumu anlaşmalı boşanmalarda tartışılmaz. Ancak taraflar, evliliğin bitmesinden dolayı oluşan maddi zararları veya çekilen psikolojik üzüntüleri telafi etmek adına maddi ve manevi tazminat kararlaştırabilirler. Protokolde tazminat ödenecekse, bu tazminatın miktarı, ödeme şekli (peşin veya taksitle), taksitliyse vadesi ve ödenmemesi durumunda uygulanacak yaptırımlar (örneğin muacceliyet kesbedeceği) açıkça yazılmalıdır. Çoğu anlaşmalı boşanma vakasında taraflar tazminat istememektedir. Bu durumda protokol metnine, tarafların birbirlerinden geçmişe ve geleceğe yönelik herhangi bir maddi veya manevi tazminat talebi olmadığı, bu haklardan feragat ettikleri mutlak surette yazılmalıdır.
Anlaşmalı boşanma protokolü sürecinde eşleri en çok zorlayan, uzlaşması en güç olan ve hukuki bilgi gerektiren alan mal paylaşımı konusudur. Türk hukukunda 2002 yılından itibaren yasal mal rejimi olarak "edinilmiş mallara katılma rejimi" geçerlidir. Buna göre evlilik birliği içerisinde (kişisel mallar hariç) bir eşin çalışarak elde ettiği gelirle alınan tüm mallarda diğer eşin yarı yarıya hakkı (katılma alacağı) vardır. Ancak anlaşmalı boşanmalarda taraflar, kanunun bu yarı yarıya paylaşım kuralına uymak zorunda değildir; tamamen kendi özgür iradeleriyle diledikleri paylaşım oranını belirleyebilirler.
Ev, arsa, yazlık gibi taşınmazlar ile otomobil, motosiklet gibi taşınır malların akıbeti protokolde mülkiyet bazında detaylandırılmalıdır. Hangi ev kimin üzerine kalacak, hangi aracın devri kime yapılacak bunlar açıkça listelenmelidir. Gayrimenkul devri söz konusuysa, tapu bilgileri (İl, ilçe, mahalle, ada, parsel ve bağımsız bölüm numarası) eksiksiz yazılmalıdır. Protokole, mahkeme kararının kesinleşmesinden itibaren tapu devrinin ne kadar süre içerisinde yapılacağı eklenmelidir. Aksi takdirde, mahkeme kararı tek başına tapuda devir işlemi yapmaya yetmeyebilir ve ayrı bir tapu iptal ve tescil davası açmak gerekebilir. Benzer şekilde araçlar için plaka, şasi numarası, ruhsat sahibi bilgileri yazılarak devir işlemlerinin noter masraflarının kime ait olacağı da belirtilmelidir.
Türk hukuku uygulamalarında ve Yargıtay içtihatlarında ziynet eşyaları (düğünde takılan altınlar, bilezikler, takı setleri, çeyrek altınlar vb.), kim tarafından takılmış olursa olsun kadına ait kişisel mal sayılmaktadır. Ancak anlaşmalı boşanma kapsamında taraflar bu altınların paylaşımı veya iadesi konusunda diledikleri gibi anlaşabilirler. Protokolde altınların durumu kesinlikle atlanmamalıdır. Altınlar halihazırda paylaşıldıysa veya kadında kalacaksa "Ziynet eşyaları taraflar arasında tam ve eksiksiz olarak paylaşılmış/teslim edilmiş olup, bu konuda tarafların birbirlerinden hiçbir hak ve alacağı kalmamıştır" ibaresi mutlaka yer almalıdır.
Ortak yaşanılan evdeki eşyaların (mobilyalar, televizyon, beyaz eşyalar, tablolar vb.) kimde kalacağı, evin kim tarafından ne zaman tahliye edileceği, ev kira ise kira sözleşmesinin kimin adına devam edeceği protokolde tek tek yazılabilir. Detaylı bir liste (Eşya Paylaşım Listesi) yapılarak protokole ek yapılabilir. Kişisel eşyaların (giysiler, bilgisayarlar vb.) ise sahiplerinde kalacağı genel bir madde ile geçiştirilebilir.
Evlilik süresince elde edilen mallar kadar, edinilen borçlar da boşanma sürecinin önemli bir parçasıdır. Eşlerin ortaklaşa çektikleri ev kredisi (mortgage), ihtiyaç kredileri, kredi kartı borçları, eş ve dosttan alınan borçların kim tarafından ödeneceği mutlaka karara bağlanmalıdır. Ancak burada dikkat edilmesi gereken çok önemli bir hukuki husus vardır: Anlaşmalı boşanma protokolü, sadece eşler arasında iç ilişkiyi bağlar; üçüncü şahıslara (örneğin bankalara) karşı bağlayıcılığı yoktur. Yani, kredi eşlerden birinin adınaysa ve protokolde "Bu krediyi diğer eş ödeyecektir" yazsa bile, ödeme yapılmadığı takdirde banka, krediyi çeken asıl borçlu eşe icra takibi başlatır. Banka, boşanma protokolünü dikkate almaz. Borcu ödemek zorunda kalan eş, sonrasında protokole dayanarak diğer eşe rücu edebilir (parayı ondan talep edebilir). Bu riskleri yönetebilmek için uzman bir hukukçudan destek almak şarttır.
Uygulamada, tarafların internet üzerinden buldukları hazır şablonlarla veya avukat desteği almadan hazırladıkları protokollerde sıklıkla telafisi güç hatalar yapılmaktadır. Bu hatalardan bazıları şunlardır:
Muallak ve Yoruma Açık İfadeler Kullanmak: "Eğitim masrafları baba tarafından karşılanacaktır" cümlesi son derece hatalıdır. Hangi eğitim masrafları? Sadece okul taksidi mi, yoksa kırtasiye, servis, yemek, okul kıyafeti, özel ders masrafları da dahil mi? Bu tür ucu açık ifadeler ileride yeni davaların açılmasına zemin hazırlar.
Mal Paylaşımını Protokole Eklemeyi Unutmak: Bazı eşler süreci hızlandırmak için sadece "boşandık, nafaka istemiyoruz" yazıp geçmekte, ev ve arabayı yazmamaktadır. Bu durum, kararın kesinleşmesinden sonra 10 yıllık zamanaşımı süresi içerisinde tarafların birbirlerine karşı edinilmiş mallara katılma alacağı davası açma hakkını saklı tutar. Yani boşanma biter ama mal kavgası yıllarca devam edebilir. Bütün hesapların tek seferde kapatılması için "Tarafların birbirlerinden mal rejiminin tasfiyesinden kaynaklanan hiçbir alacağı kalmamıştır" şeklinde geniş kapsamlı ibareler kullanılmalıdır.
İradenin Tam Yansıtılamaması: Nafakadan veya tazminattan feragat edildiği yazılırken, bunun sadece "şu an için" mi yoksa "ileriye dönük olarak kesinlikle" mi olduğu belirtilmediğinde Yargıtay bozma kararları verebilmektedir. Feragat işleminin açık ve kesin olması şarttır.
Tüm bu detayları içeren eksiksiz bir protokol hazırlandıktan sonra, eşler bu protokolü ıslak imza ile (genellikle üç nüsha halinde) imzalarlar. Ardından süreci başlatmak için yetkili ve görevli mahkemeye başvurulur.
Anlaşmalı boşanma davalarında görevli mahkeme Aile Mahkemesi'dir. Aile mahkemesinin bulunmadığı daha küçük ilçelerde ise bu davalara Asliye Hukuk Mahkemeleri, aile mahkemesi sıfatıyla bakar. Yetkili mahkeme ise eşlerden birinin yerleşim yeri mahkemesi veya eşlerin davadan önce son altı aydır birlikte oturdukları yer mahkemesidir. Ancak anlaşmalı boşanmalarda taraflar yetki itirazında bulunmadıkları için Türkiye'nin herhangi bir yerindeki adliyede de bu dava teorik olarak açılıp sonuçlandırılabilir.
Dava dilekçesi, protokol ve kimlik fotokopileri ile birlikte adliyenin tevzi bürosuna harçlar yatırılarak dava açılır. Normal çekişmeli davalarda duruşma günü aylarca sonrasına verilebilirken, anlaşmalı boşanma davalarında tarafların veya avukatlarının mahkeme kalemi ile görüşmesi neticesinde tensip zaptı hızla hazırlanarak birkaç gün veya birkaç hafta sonrasına duruşma tarihi alınabilir.
Duruşma günü eşlerin her ikisinin de kimlikleriyle birlikte mahkeme salonunda bizzat bulunması zorunludur. Duruşma genellikle çok kısa sürer (ortalama 5-10 dakika). Hakim tarafların kimlik tespitini yapar, boşanma iradelerinin devam edip etmediğini sorar ve protokoldeki maddeleri tek tek sorarak onaylarını alır. Eğer her iki taraf da "Evet, kendi özgür irademle boşanmak istiyorum, protokoldeki imza bana aittir ve şartları kabul ediyorum" derse, hakim duruşmayı sonlandırarak "Tarafların anlaşmalı olarak boşanmalarına ve protokolün onaylanmasına" şeklinde kısa kararını açıklar.
Kısa kararın duruşmada açıklanması, tarafların resmi olarak o an boşandığı anlamına gelmez. Mahkeme, gerekçeli karar adı verilen detaylı kararı yazar (bu süreç mahkemenin yoğunluğuna göre 1 ila 3 hafta sürebilir). Gerekçeli karar yazıldıktan sonra taraflara veya avukatlarına tebliğ edilir. Tebliğ tarihinden itibaren her iki tarafın da 2 haftalık istinaf (itiraz) süresi başlar. Eğer taraflar boşanma sürecini hemen bitirmek istiyorlarsa, gerekçeli karar tebliğ edildikten sonra adliyeye giderek veya UYAP üzerinden "İstinaf hakkımızdan feragat ediyoruz" şeklinde bir dilekçe verirler. Her iki taraf da istinaftan feragat ettiğinde, karar aynı gün kesinleşir.
Karar kesinleştikten sonra mahkeme kalemi, kesinleşme şerhini yazar ve durumu elektronik ortamda doğrudan Nüfus ve Vatandaşlık İşleri Genel Müdürlüğü'ne bildirir. Birkaç gün içerisinde nüfus kayıtları güncellenir, kadın kendi bekarlık soyadına geri döner ve e-Devlet üzerinden alınan vukuatlı nüfus kayıt örneğinde medeni durum "Boşanmış" olarak güncellenir.
Boşanma kararı kesinleştikten sonra ortaya çıkan önemli yasal durumlardan biri kadının soyadı meselesidir. Kural olarak kadın evlenmekle aldığı kocasının soyadını kaybeder ve bekarlık soyadına döner. Ancak kadının, eski eşinin soyadını kullanmakta haklı bir menfaati varsa (örneğin iş hayatında, akademik kariyerinde bu soyadı ile tanınıyorsa) ve bu durum kocaya bir zarar vermeyecekse, protokolde anlaşılarak veya sonrasında dava açılarak kadının kocasının soyadını taşımaya devam etmesi talep edilebilir.
Bir diğer önemli husus ise kadınlar için geçerli olan iddet müddeti (bekleme süresi) kuralıdır. Türk Medeni Kanunu'na göre, boşanma kararı kesinleştikten sonra kadının yeniden evlenebilmesi için 300 gün beklemesi zorunludur. Bu kuralın amacı, olası bir hamilelik durumunda doğacak çocuğun soybağının (nesebinin) karışmasını önlemektir. Ancak kadın, yeni bir evlilik yapmak istiyorsa 300 gün beklemek zorunda değildir. Bir devlet hastanesinden alınacak ve hamile olunmadığını gösteren bir sağlık raporu ile Aile Mahkemesine başvurularak "İddet Müddetinin Kaldırılması" davası açılır. Çok kısa süren bu dava ile bekleme süresi mahkeme kararıyla kaldırılır.
Taraflardan birinin veya her ikisinin yabancı uyruklu olduğu durumlarda, Türk mahkemelerinde anlaşmalı boşanma davası açmak mümkündür (eğer Türk mahkemelerinin milletlerarası özel hukuka göre yetkisi varsa). Ancak burada dikkat edilmesi gereken husus, Türkçe bilmeyen eşin duruşmada söylediklerini anlayabilmesi ve iradesini doğru aktarabilmesi için mahkemeye yeminli bir tercümanın getirilmesi zorunluluğudur. Tercüman olmadan yapılan duruşmada verilen karar, usul yönünden hatalı kabul edilir. Ayrıca, yabancı eşin kendi ülkesinde de boşandığını tanıtabilmesi için, Türkiye'de alınan boşanma kararının kesinleşme şerhli ve apostil tasdikli suretine ihtiyacı olacaktır.
"Anlaşmalı boşanma basit bir işlemdir, bir dilekçe ile hallederiz" yanılgısı, toplumumuzda çok yaygındır ve maalesef birçok kişinin ilerleyen yıllarda ciddi hak kayıpları yaşamasına, hacizlerle boğuşmasına veya çocuklarıyla ilgili sorunlar yaşamasına neden olmaktadır. Bir boşanma avukatı, süreci sadece adliyede temsil etmekle kalmaz;
Eşler arasındaki duygusal gerilimi profesyonel bir süzgeçten geçirerek rasyonel taleplere dönüştürür,
Hazırlanan anlaşmalı boşanma protokolünün kanuna, güncel Yargıtay kararlarına ve kamu düzenine tam uyumlu olmasını sağlar,
Bireylerin aklına dahi gelmeyen detayları (örneğin 10 yıl sonraki nafaka artış hesaplamaları, kredi faizlerinin ödeme yapısı, tatillerdeki velayet günleri) masaya yatırarak gelecekteki olası çatışmaları önler,
Bürokratik işlemleri hızlandırarak, aylarca sürebilecek kesinleşme sürecini sadece birkaç haftaya, hatta birkaç güne düşürür.
Bu nedenle, evlilik gibi ciddi bir hukuki kurumun tasfiyesi olan boşanma sürecinde, konusunda uzman bir hukukçudan hukuki danışmanlık ve dava takip hizmeti almak, telafisi imkansız zararların önüne geçecek en güvenli yoldur.
1. Anlaşmalı boşanma protokolü mahkemeden sonra iptal edilebilir mi? Mahkeme kararı kesinleştikten sonra protokol şartları kesin hüküm halini alır ve kural olarak iptal edilemez. Ancak, protokolün tehdit, şantaj, hile veya cebir altında imzalandığı somut ve kesin delillerle (örneğin ceza mahkemesi kararı ile) ispatlanabilirse, olağanüstü bir kanun yolu olan "Yargılamanın İadesi" davası ile iptali istenebilir. Bu çok zor ve istisnai bir durumdur.
2. Bir yıllık evlilik süresi dolmadan anlaşmalı boşanma yapmanın bir hilesi var mıdır? Kanunda belirtilen bir yıllık süre emredici bir hükümdür ve hiçbir hilesi veya istisnası yoktur. Bir yıl dolmadan açılan dava anlaşmalı olarak görülemez. Ancak eşler kendi aralarında anlaşmışlarsa, dava "çekişmeli" olarak açılır, taraflar duruşmaya ikişer tanık getirir, tanıklar "bu evlilik şiddetli geçimsizlik nedeniyle bitmiştir" şeklinde beyanda bulunur, taraflar da boşanmak istediklerini söylerlerse mahkeme bir veya iki celsede yine boşanma kararı verebilir. Bu, fiili bir uzlaşmadır ancak hukuken adı anlaşmalı boşanma davası değildir.
3. Nafaka sonradan artırılabilir veya tamamen kaldırılabilir mi? Anlaşmalı boşanma protokolü ile belirlenen nafaka (özellikle iştirak nafakası) geleceğe dönük bağlayıcıdır ancak değişen şartlara göre uyarlanabilir. Eğer enflasyon çok artmışsa, çocuğun okul masrafları olağanın ötesinde büyümüşse, nafaka alan taraf "Nafaka Artırım Davası" açabilir. Tam tersi durumda, nafaka ödeyen eş işini kaybetmiş, ciddi bir sakatlık geçirmiş veya nafaka alan eş (yoksulluk nafakası için) asgari ücretin üzerinde sigortalı bir işe girmiş, zenginleşmiş ya da biriyle evlilik dışı fiili olarak karı-koca hayatı yaşamaya başlamışsa, nafaka ödeyen taraf "Nafakanın Kaldırılması veya İndirilmesi Davası" açabilir.
4. Duruşmaya gitmesem avukatım benim yerime boşanabilir mi? Hayır. Anlaşmalı boşanma davalarının en temel kurallarından biri hakim huzurunda şahsen beyan vermektir. Avukatınız tüm işlemleri yapsa bile, o 5 dakikalık duruşmada sizin ve eşinizin şahsen bulunması, hakimin yüzüne karşı "Boşanmak istiyorum" demeniz zorunludur. Gitmediğiniz takdirde dava düşer veya çekişmeli davaya dönüşmesi için süre verilir.
5. Mal paylaşımı maddesi protokole yazılmazsa ne olur? Eğer protokolde mal paylaşımına dair hiçbir madde bulunmuyorsa veya "Tarafların mal rejimine ilişkin hakları saklıdır" ibaresi varsa, boşanma kararı kesinleştikten sonra 10 yıllık zamanaşımı süresi içerisinde eşler birbirlerine karşı mal paylaşımı (katılma alacağı, değer artış payı vb.) davası açabilirler. Bu durumu engellemek için tüm malların akıbeti net bir şekilde protokole yazılmalı ve "başkaca bir malvarlığı talebimiz kalmamıştır" diyerek konu tamamen kapatılmalıdır.
Evliliğin sonlandırılması, insan hayatındaki en büyük duygusal ve maddi kırılma noktalarından biridir. Anlaşmalı boşanma davası, bu zorlu süreci bir savaşa dönüştürmeden, saygı çerçevesinde ve en az hasarla atlatmanın en modern yoludur. Ancak bu kolaylık, sürecin basit veya önemsiz olduğu anlamına gelmez. Tarafların yaşamlarının geri kalan bölümünü finansal, psikolojik ve sosyal açıdan doğrudan etkileyecek olan anlaşmalı boşanma protokolü, yüksek bir hukuki dikkatle ve şeffaflıkla kaleme alınmalıdır.
Özellikle müşterek çocuk söz konusu olduğunda, anne ve baba kimliklerinin evlilik bitse dahi ömür boyu devam edeceği unutulmamalıdır. Protokol hazırlanırken intikam alma veya zarar verme güdüsüyle değil; adalet, hakkaniyet, çocuğun yüksek menfaati ve gerçekçi finansal çözümler temel alınmalıdır. Doğru planlanmış, uzman bir boşanma avukatı tarafından kurgulanmış ve tüm ihtimalleri göz önünde bulunduran bir protokol, eşlerin geçmişe bir sünger çekerek yeni hayatlarına tertemiz ve güvenli bir sayfa açmalarının en büyük teminatıdır. Hukukun imkan tanıdığı bu sükunet yolunu tercih etmek, hem bireylerin ruh sağlığı hem de hukuk sisteminin işleyişi açısından her zaman en doğru karar olacaktır.
paylaş
twittle
paylaş
paylaş