Aydın'da hizmet veren Elgit Hukuk'a ait bu web sitesinde Boşanma Davalarında Uzlaşma Mümkün mü? konusu sizler için ele alındı.
Evlilik birliği, toplumun en temel yapı taşı olan aileyi oluşturan, karşılıklı sevgi, saygı, sadakat ve dayanışma temelleri üzerine kurulan kutsal ve hukuki bir kurumdur. Ancak insan doğasının karmaşıklığı, değişen hayat şartları, iletişim kopuklukları veya öngörülemeyen çeşitli nedenlerden dolayı evlilik birliği her zaman ömür boyu sürmeyebilir. Eşler arasında baş gösteren şiddetli geçimsizlikler, evlilik birliğinin temelinden sarsılmasına ve tarafların yollarını ayırma kararı almasına yol açabilir. Bu noktada hukuki bir süreç olan boşanma devreye girmektedir. Boşanma süreci, sadece hukuki bir prosedür olmanın çok ötesinde, taraflar ve varsa müşterek çocuklar için psikolojik, sosyolojik ve ekonomik boyutları olan son derece hassas bir geçiş dönemidir. Bu zorlu süreçte en çok merak edilen ve araştırılan konuların başında boşanma davalarında uzlaşma konusunun hukuki sınırları, uygulanabilirliği ve taraflara sağladığı avantajlar gelmektedir.
İnsanlar genellikle boşanma kelimesini duyduklarında, mahkeme koridorlarında yıllarca süren yıpratıcı çatışmaları, bitmek bilmeyen duruşmaları, yüksek stres seviyelerini ve tarafların birbirlerine karşı amansız bir hukuk mücadelesi verdiği senaryoları hayal ederler. Oysa ki modern hukuk sistemleri ve özellikle Türk Medeni Kanunu, uyuşmazlıkların en kısa sürede, en az hasarla ve tarafların ortak iradesiyle çözümlenmesini teşvik etmektedir. Bu bağlamda, boşanma davalarında uzlaşma sadece mümkün olmakla kalmayıp, aynı zamanda hukukçular, pedagoglar ve psikologlar tarafından en çok tavsiye edilen boşanma yöntemidir.
Hukuki terminolojide uzlaşma, aralarında ihtilaf bulunan tarafların karşılıklı tavizler vererek veya ortak bir menfaat ekseninde buluşarak çekişmeyi sona erdirmeleri ve bir anlaşmaya varmaları olarak tanımlanabilir. Aile hukuku bağlamında değerlendirildiğinde ise uzlaşma kavramı aslında iki farklı boyutta karşımıza çıkmaktadır. Birinci boyut, eşlerin boşanma kararından vazgeçerek evlilik birliğini devam ettirme yönünde uzlaşmalarıdır. İkinci ve hukuki pratikte en çok karşılaşılan boyut ise, eşlerin boşanma kararı konusunda hemfikir olmaları ve boşanmanın hukuki, mali, şahsi sonuçları üzerinde karşılıklı olarak anlaşmaya varmalarıdır.
Birinci boyuttaki uzlaşma, genellikle aile danışmanlığı, çift terapisi veya aile büyüklerinin araya girmesiyle sağlanan, hukuki bir müdahaleden ziyade psikolojik ve sosyolojik bir onarım sürecidir. Ancak eğer evlilik birliği onarılamaz bir şekilde temelinden sarsılmışsa ve eşler için ortak hayatı sürdürmek katlanılamaz bir hal almışsa, bu durumda ikinci boyuttaki uzlaşma, yani boşanmanın sonuçları üzerinde anlaşma sağlama süreci büyük bir önem kazanır. Bu uzlaşma, tarafların kanunun kendilerine tanıdığı hakları ve yükümlülükleri bilerek, özgür iradeleriyle, baskı altında kalmadan ve ileride doğabilecek yeni hukuki ihtilafları önleyecek şekilde ortak bir karar metni oluşturmalarıdır. İşte bu metin, hukuk dünyasında boşanma protokolü olarak adlandırılmakta ve uzlaşmanın somutlaşmış belgesi niteliği taşımaktadır.
Boşanma sürecinde uzlaşmanın önemini tam olarak kavrayabilmek için, Türk hukuk sisteminde yer alan iki temel boşanma davası türünü detaylı bir şekilde birbirinden ayırt etmek gerekmektedir. Bunlar çekişmeli boşanma davası ve anlaşmalı boşanma davası olarak sınıflandırılmaktadır. Her iki dava türü de evlilik birliğini sona erdirme amacını taşısa da, usul, süre, ispat yükümlülüğü ve psikolojik etkiler açısından aralarında uçurumlar bulunmaktadır.
Çekişmeli boşanma davası, eşlerden birinin boşanmak isteyip diğerinin istememesi veya her iki eşin de boşanmak istemesine rağmen boşanmanın sonuçları (velayet, nafaka, tazminat, mal paylaşımı) üzerinde anlaşamamaları durumunda açılan dava türüdür. Bu davalarda taraflar, evlilik birliğinin temelinden sarsıldığını ve karşı tarafın kusurlu olduğunu ispatlamakla yükümlüdürler. İspat süreci; tanık dinletilmesi, pedagog raporlarının alınması, bilirkişi incelemeleri, banka kayıtlarının celbi, telefon dökümlerinin incelenmesi gibi son derece uzun, meşakkatli ve yıpratıcı usul işlemlerini gerektirir. Çekişmeli bir davanın ilk derece mahkemesinde karara bağlanması, ardından istinaf ve Yargıtay aşamalarından geçerek kesinleşmesi yıllar sürebilmektedir. Bu uzun süreç, tarafların yeni bir hayata başlama motivasyonlarını düşürürken, ciddi anlamda zaman ve maddi kayıplara da yol açmaktadır.
Buna karşılık anlaşmalı boşanma davası, eşlerin özgür iradeleriyle boşanma kararı aldıkları ve boşanmanın tüm hukuki sonuçları üzerinde eksiksiz bir şekilde mutabık kaldıkları dava türüdür. Türk Medeni Kanunu'na göre bir evliliğin anlaşmalı olarak sona erdirilebilmesi için evliliğin en az bir yıl sürmüş olması, eşlerin mahkemeye beraber başvurmaları veya birinin açtığı davayı diğerinin kabul etmesi ve hakimin tarafları bizzat dinleyerek iradelerinin serbestçe açıklandığına kanaat getirmesi şarttır. Bu şartların sağlanması ve geçerli bir boşanma protokolü sunulması halinde, dava genellikle tek bir celsede, aylar hatta yıllar süren bekleyişlere gerek kalmadan sonuçlanmaktadır. Görüldüğü üzere, anlaşmalı davanın temelini tamamen eşler arasında sağlanan sağlıklı bir uzlaşma zemini oluşturmaktadır.
Toplumda sıkça yanılgıya düşülen konulardan biri de, bir kere çekişmeli olarak dava açıldığında artık geri dönüşün olmadığı ve sürecin mutlaka sonuna kadar çekişmeli olarak devam etmek zorunda olduğu inancıdır. Bu kesinlikle yanlış bir hukuki bilgidir. Hukuk sistemimiz, tarafların barışçıl yollarla uyuşmazlıklarını çözmelerini her aşamada destekler. Bu nedenle, bir çekişmeli boşanma davası ne kadar uzun süredir devam ediyor olursa olsun, taraflar yargılamanın her aşamasında karar kesinleşinceye kadar uzlaşarak davalarını anlaşmalı boşanmaya dönüştürebilirler.
Taraflar, yıllar süren ve psikolojik olarak her iki tarafı da tüketen çekişmeli süreç içerisinde, iddialarını ispatlamanın zorluğunu, artan yargılama giderlerini ve sürecin belirsizliğini göz önünde bulundurarak bir noktada sağduyu ile hareket etme kararı alabilirler. Böyle bir durumda yapılması gereken işlem son derece basittir. Eşler, boşanmanın feri niteliğindeki tüm konularda (velayet, nafaka, maddi ve manevi tazminat) anlaştıklarını gösteren yazılı bir boşanma protokolü hazırlayarak bu protokolü mahkemeye sunarlar ve davanın anlaşmalı olarak sonuçlandırılmasını talep ederler. Hakim, gerekli yasal şartların (özellikle bir yıllık evlilik süresi şartının) mevcut olup olmadığını inceler, duruşmada tarafları bizzat dinler ve protokolü onaylayarak çekişmeli davayı kısa sürede anlaşmalı boşanma kararıyla sonlandırır. Bu esneklik, taraflara her zaman bir çıkış kapısı ve uzlaşma fırsatı sunmaktadır.
Türk yargı sisteminde hakimin rolü sadece yasaları katı bir şekilde uygulamak ve karar vermekle sınırlı değildir. Aile mahkemesi hakimleri, toplumun temel taşı olan ailenin korunması ve uyuşmazlıkların en barışçıl şekilde çözülmesi adına özel bir misyona sahiptir. Hukuk Muhakemeleri Kanunu ve ilgili diğer mevzuatlar çerçevesinde, aile mahkemesi hakimi yargılamanın başında ve gerekli gördüğü her aşamada tarafları sulhe, yani uzlaşmaya teşvik etmekle görevlendirilmiştir.
Ön inceleme duruşması olarak adlandırılan davanın ilk aşamalarında hakim, tarafların iddia ve savunmalarını değerlendirmeden önce onlara uzlaşma kültürünün önemini, uzun sürecek bir yargılamanın getireceği maddi ve manevi külfetleri hatırlatır. Hakim, evlilik birliğinin kurtarılma ihtimali görüyorsa tarafları uzman aile danışmanlarına veya psikologlara yönlendirebilir. Eğer evliliğin devamı imkansız görünüyorsa, bu kez de tarafları boşanmanın sonuçları üzerinde anlaşmaları için cesaretlendirir. Ancak hakimin bu sulhe teşvik görevi, asla bir baskı veya zorlama aracı olarak kullanılamaz. Taraflar, hakimin uzlaşma davetini kabul edip etmemekte tamamen özgürdürler. Eğer taraflar kesinlikle uzlaşmak istemediklerini beyan ederlerse, hakim mecburen çekişmeli yargılama usulüne devam etmek ve delilleri toplayarak bir karar vermek zorundadır. Yine de, tarafsız ve otoriter bir makam olan hakimin tavsiyeleri, çoğu zaman tarafların inatlaşmayı bırakarak mantıklı bir çerçevede uzlaşma zemini aramalarına büyük katkı sağlamaktadır.
Geçerli ve mahkeme tarafından kabul edilebilir bir uzlaşmanın sağlanabilmesi için, boşanmanın hukuki sonuçlarını doğuran ana unsurların tamamı üzerinde eksiksiz bir mutabakata varılmış olması şarttır. Tarafların sadece "biz boşanmak istiyoruz" demeleri yeterli değildir. Eşlerin, evlilik birliği içerisinde doğan hak ve yükümlülüklerin tasfiyesi konusunda aşağıdaki temel başlıklarda ortak bir karara varmaları gerekmektedir:
Boşanma sürecinde uzlaşılması en zor, en duygusal ve en hassas konu şüphesiz ki müşterek çocukların velayetidir. Velayet, ergin olmayan çocuğun bakımı, eğitimi, temsili ve korunması gibi konularda anne ve babaya tanınmış hak ve yükümlülüklerin bütünüdür. Uzlaşma görüşmelerinde temel alınması gereken yegane prensip, eşlerin kendi istekleri veya egoları değil, "çocuğun üstün yararı" ilkesidir. Çocuğun bedensel, zihinsel, ruhsal ve ahlaki gelişimini en sağlıklı şekilde hangi ortamda ve hangi ebeveynle tamamlayabileceği objektif olarak değerlendirilmelidir.
Taraflar, çocuğun velayetinin annede mi yoksa babada mı kalacağı konusunda net bir karara varmalıdır. Velayet kendisine verilmeyen eşin, çocuğu ile hangi günlerde, hangi saat aralıklarında, yatılı olup olmayacak şekilde, bayramlarda ve okul tatillerinde nasıl bir kişisel ilişki kuracağı (görüşme günleri) detaylı bir şekilde belirlenmelidir. Son yıllarda Türk hukukunda da uygulanabilirliği artan ortak velayet kurumu da taraflar arasında önemli bir uzlaşma seçeneği olarak öne çıkmaktadır. Eğer anne ve baba, boşanmadan sonra da çocuğun bakım ve eğitimi konusunda uyum içinde birlikte hareket edebilecek olgunluğa ve iletişim becerisine sahipse, mahkemeden velayetin ortaklaşa kullanılmasını talep edebilirler. Ancak ortak velayet kararı verilebilmesi için tarafların bu konuda eksiksiz bir anlaşmaya varmış olmaları ve hakimin de bu durumun çocuğun menfaatine olduğuna kanaat getirmesi gerekmektedir.
Ekonomik konular, boşanma davalarında uzlaşma sürecinin kilit taşlarından birini oluşturur. Kanun koyucu, boşanma yüzünden yoksulluğa düşecek olan eşi ve bakıma muhtaç olan müşterek çocukları korumak amacıyla çeşitli nafaka türleri düzenlemiştir. Tarafların uzlaşma sürecinde bu nafaka türlerinin miktarı, ödeme şekli ve süresi üzerinde mutabık kalmaları gerekmektedir.
Öncelikle, velayeti kendisine bırakılmayan eşin, çocuğun bakım, eğitim, sağlık ve barınma giderlerine gücü oranında katılma zorunluluğu olan iştirak nafakası belirlenmelidir. İştirak nafakasının miktarı belirlenirken, çocuğun yaşı, eğitim durumu, özel ihtiyaçları ve nafaka yükümlüsü eşin mali gücü dikkate alınmalıdır. İkinci olarak, boşanma yüzünden yoksulluğa düşecek olan ve boşanmada ağır kusuru bulunmayan eşin talep edebileceği yoksulluk nafakası gündeme gelir. Taraflar, yoksulluk nafakası ödenip ödenmeyeceği, ödenecekse miktarının ne kadar olacağı ve her yıl hangi oranda (örneğin TÜFE oranında) artırılacağı konusunda anlaşmalıdırlar. Uzlaşma aşamasında taraflar dilerlerse yoksulluk nafakası talep etmediklerini, birbirlerinden bu yönde bir alacakları olmadığını da beyan edebilirler. Bu beyan, ileride doğabilecek nafaka artırım veya iptal davalarının da önüne geçecek önemli bir hukuki adımdır.
Evlilik birliğinin sarsılması sürecinde eşler birbirlerine karşı maddi veya manevi zararlar vermiş olabilirler. Sadakatsizlik, fiziksel veya psikolojik şiddet, hakaret, eşin ailesine saygısızlık gibi davranışlar, kusursuz veya daha az kusurlu olan eşe maddi ve manevi tazminat talep etme hakkı doğurur. Ancak çekişmeli yargılamada kusurun ispatı son derece zorlu bir süreçtir ve mahkemenin hükmedeceği tazminat miktarı genellikle tarafların beklentilerini karşılamayabilir.
Bu nedenle, tarafların tazminat konusunu bir uzlaşma zemininde çözmeleri çok daha rasyonel bir yaklaşımdır. Eşler, aralarındaki tüm geçmiş uyuşmazlıkları ve kusur tartışmalarını bir kenara bırakarak, maddi ve manevi tazminat ödenip ödenmeyeceği konusunda anlaşabilirler. Eğer bir ödeme yapılacaksa, bu ödemenin miktarı, para cinsi, peşin mi yoksa taksitle mi ödeneceği gibi detaylar boşanma protokolü içerisinde net bir şekilde ifade edilmelidir. Tarafların birbirlerinden hiçbir suretle maddi ve manevi tazminat talepleri olmadığını protokole eklemeleri, gelecekte açılabilecek tazminat davalarının önünü tamamen kesen ve hukuki güvenliği sağlayan en sağlıklı uzlaşma yöntemidir.
Boşanma sürecinin en karmaşık, hukuki açıdan en teknik ve genellikle en çok uyuşmazlık çıkaran bölümü mal rejiminin tasfiyesi aşamasıdır. Türk Medeni Kanunu'na göre, eşler arasında aksine bir sözleşme yoksa yasal mal rejimi olan "edinilmiş mallara katılma rejimi" geçerlidir. Bu rejime göre, evlilik süresi boyunca karşılığını vererek (çalışarak, emek harcayarak) elde edilen tüm mallar (ev, araba, bankadaki nakit para, şirket hisseleri vb.) kural olarak eşler arasında yarı yarıya paylaşıma tabidir. Miras yoluyla kalan, bağışlanan veya kişisel kullanıma tahsis edilen eşyalar ise kişisel mal sayılır ve paylaşıma dahil edilmez.
Çekişmeli bir mal rejimi tasfiyesi davası, ayrı bir dava olarak görülür ve boşanma davasının kesinleşmesinden sonra yıllarca sürebilir. Gayrimenkullerin değerlemesi, bilirkişi raporları, banka hesaplarının geçmişe dönük incelenmesi gibi süreçler hem ciddi bir maliyet yaratır hem de tarafları maddi bir belirsizlik içinde bırakır. Bu sebeple, mal paylaşımı konusunda uzlaşmak hayati bir öneme sahiptir. Eşler, evlilik süresince edindikleri taşınır ve taşınmaz malların, banka hesaplarındaki birikimlerin, araçların ve ev eşyalarının kimde kalacağını, mülkiyet devirlerinin nasıl yapılacağını kendi özgür iradeleriyle kararlaştırabilirler. Uzlaşma halinde kanundaki yarı yarıya paylaşım kuralına sıkı sıkıya bağlı kalmak zorunda değillerdir; taraflardan biri hakkından tamamen feragat edebilir veya mallar eşitsiz oranlarda paylaşılabilir. Önemli olan bu paylaşımın her iki tarafın rızasıyla ve baskı altında kalmadan yapılmış olmasıdır.
Yukarıda detaylıca açıklanan konularda sözlü olarak sağlanan uzlaşmanın hukuki bir geçerliliğe kavuşabilmesi için mutlaka yazılı bir metne dönüştürülmesi gerekmektedir. İşte bu metin boşanma protokolü olarak adlandırılır. Protokol, mahkemenin vereceği kararın temelini oluşturacağı için son derece dikkatli, özenli ve hukuki bir dille hazırlanmalıdır.
İyi bir boşanma protokolünde, maddeler yoruma yer bırakmayacak kadar açık, net ve uygulanabilir olmalıdır. Örneğin, "çocuğun masrafları ortak karşılanacaktır" gibi muğlak bir ifade yerine, "baba, müşterek çocuğun eğitim, sağlık ve beslenme giderleri için her ayın 5. günü annenin belirtilen banka hesabına ... TL iştirak nafakası ödeyecektir" şeklinde kesin ve sınırları çizilmiş bir ifade kullanılmalıdır. Aynı şekilde, mal paylaşımı yapılırken gayrimenkullerin ada, parsel ve tapu bilgileri, araçların plaka ve şasi numaraları eksiksiz yazılmalı, mülkiyetin ne zaman ve ne şekilde devredileceği tarih verilerek belirtilmelidir. Protokolde yer alacak eksik veya hatalı bir ifade, anlaşmalı olarak sonuçlanması beklenen davanın hakim tarafından reddedilmesine veya onaylansa bile ileride icra aşamasında büyük hukuki çıkmazlara yol açmasına neden olabilir. Bu nedenle, protokol hazırlık sürecinin kesinlikle bir uzman eşliğinde yürütülmesi gerekmektedir.
Toplumda, taraflar uzlaşmışsa ve her konuda anlaşmışlarsa bir avukata ihtiyaç olmadığı yönünde yanlış bir algı bulunmaktadır. Oysa ki, boşanma davalarında uzlaşma sürecinin en kritik aktörü şüphesiz ki alanında uzman bir boşanma avukatıdır. Avukat, sadece bir davanın açılması ve takip edilmesi aşamasında değil, tarafların hak kaybına uğramadan adil bir uzlaşma zemini bulmalarında hayati bir rol üstlenir.
Taraflar, duygusal kırgınlıkların, öfkenin veya aceleci davranıp bir an önce boşanma psikolojisinin etkisi altında kalarak kendi aleyhlerine olan, ileride telafisi imkansız zararlar doğuracak ağır şartları kabul etme eğiliminde olabilirler. Deneyimli bir aile hukuku avukatı, müvekkilini kanuni hakları konusunda aydınlatır, mevcut durumun hukuki röntgenini çeker ve tarafların gerçekçi olmayan beklentilerini dengeleyerek rasyonel bir anlaşma zemini yaratır. Ayrıca, uzlaşma görüşmeleri sırasında bir nevi hukuki müzakereci olarak görev yapar, karşı taraf veya karşı tarafın vekili ile profesyonel bir çerçevede iletişim kurarak krizleri yönetir. Avukatın en önemli görevi ise, sağlanan mutabakatı Türk Medeni Kanunu'nun emredici hükümlerine uygun, ileride iptal edilemeyecek ve icra edilebilirliği yüksek, kusursuz bir boşanma protokolü haline getirmektir. Kendi başlarına, internetten kopyalanmış taslak metinlerle işlem yapan eşlerin, aylar veya yıllar sonra eksik düzenlenen maddeler yüzünden tekrar mahkeme koridorlarına dönmek zorunda kaldıkları sıklıkla karşılaşılan acı bir gerçektir.
Tarafların uzlaşma masasına oturmaktan çekinmelerinin en büyük nedenlerinden biri, "Acaba burada yapacağım bir teklif veya kabul edeceğim bir husus, uzlaşma sağlanamazsa çekişmeli davada aleyhime delil olarak kullanılır mı?" korkusudur. Bu korku hukuki açıdan tamamen yersizdir. Hukuk sistemimiz, uzlaşma kültürünü teşvik etmek amacıyla uzlaşma görüşmelerine mutlak bir gizlilik zırhı giydirmiştir.
Eşler veya vekilleri arasında yapılan sulh görüşmeleri, e-posta yazışmaları, sunulan taslak protokoller veya öne sürülen tavizler, eğer uzlaşma sağlanamaz ve süreç çekişmeli davaya dönüşürse, mahkemede bir ikrar (kabul) veya kusur itirafı olarak kullanılamaz. Örneğin, uzlaşma görüşmelerinde bir taraf sırf süreç uzamasın diye eşine 100 birim tazminat ödemeyi teklif etmiş olabilir. Ancak uzlaşma bozulduğunda karşı taraf mahkemeye gidip "Bakın, bana 100 birim ödemeyi teklif etmişti, demek ki kusurlu olduğunu kendisi de biliyor, hakim bey siz de bu tazminata hükmedin" diyemez. Hakim, uzlaşma aşamasında yapılan bu teklifleri ve görüşmeleri yargılama esnasında hiçbir şekilde dikkate almaz, delil olarak değerlendiremez. Bu kural, "without prejudice" (hakları haleldar etmeksizin) ilkesinin bir yansımasıdır ve tarafların uzlaşma masasında kendilerini rahat, güvende ve özgür hissetmelerini sağlamak amacıyla ihdas edilmiştir.
Hukuki avantajlarının yanı sıra, uzlaşma yoluyla evliliği sonlandırmanın psikolojik ve sosyolojik faydaları paha biçilemezdir. Çekişmeli boşanma süreçleri, doğası gereği tarafların birbirlerinin kusurlarını aradığı, geçmişteki en mahrem sırların mahkeme salonlarında tanıklar önünde ifşa edildiği, öfke ve nefret duygularının sürekli olarak körüklendiği süreçlerdir. Bu durum, eşler arasında onarılması imkansız düşmanlıklara yol açar ve kişilerin boşanma sonrası yeni hayatlarına adapte olmalarını, travmalarını atlatmalarını ciddi anlamda geciktirir.
Oysa ki uzlaşma ve anlaşmalı boşanma, bir "kazanan-kaybeden" savaşından ziyade, ortak bir sorunun ortaklaşa çözülmesi felsefesine dayanır. Taraflar, medeni iki insan gibi masaya oturup kendi hayatlarıyla ilgili kararları, kendi iradeleriyle alırlar. Bu durum, bireylere kendi hayatlarının kontrolünün kendi ellerinde olduğu hissini verir, çaresizlik duygusunu azaltır. Yıpratıcı ve belirsizliklerle dolu yıllar süren mahkeme stresi yaşanmaz. Taraflar, enerjilerini birbirleriyle savaşmak yerine, boşanma sonrası kuracakları yeni hayatı planlamaya, kariyerlerine veya çocuklarına harcayabilirler. Özellikle aynı sosyal çevreye veya ortak iş arkadaşlarına sahip eşler için, ilişkinin medeni bir şekilde sonlandırılması, ileride yaşanabilecek sosyal ciddiyetsizlikleri ve dedikoduları da en aza indirgemektedir.
Tüm iyi niyetli çabalara, avukatların müzakerelerine veya hakimin teşviklerine rağmen bazen taraflar arasında köklü bir inatlaşma, ağır travmatik olaylar (şiddet, aldatma vb.) veya ekonomik konularda aşılamaz uçurumlar bulunabilir. Bu durumda boşanma davalarında uzlaşma imkansız hale gelir ve hukuki süreç mecburen çekişmeli boşanma davası kurallarına göre ilerlemek zorunda kalır.
Uzlaşmanın tamamen rafa kalktığı bu aşamada, yargılama iddia ve savunma dilekçelerinin karşılıklı olarak mahkemeye sunulması (dilekçeler teatisi) ile başlar. Taraflar, iddialarını destekleyecek tüm delilleri, şahit listelerini, belge ve kayıtları mahkemeye sunmak zorundadırlar. Hakim, sunulan delilleri tek tek inceler, tanıkları duruşmalarda dinler ve tarafların kusur durumlarını tespit etmeye yönelik kapsamlı bir tahkikat yürütür. Bu aşamada artık kararı taraflar değil, kanunlar ve toplanan deliller ışığında tamamen hakim verir. Velayet, pedagogların hazırlayacağı sosyal inceleme raporlarına göre hakimin takdiriyle belirlenir; tazminat ve nafaka miktarları, tarafların ekonomik ve sosyal durum araştırmaları (SED) yapılarak kusur oranlarına göre mahkemece resen tayin edilir. Çekişmeli sürecin sonucunda mahkemenin vereceği karar, genellikle her iki tarafı da tam olarak memnun etmeyen, uzun yıllar süren ve tarafları hem maddi hem de manevi olarak tüketen bir netice doğurmaktadır.
Boşanma, her ne kadar bireylerin hayatında kapanan bir sayfayı ifade etse de, aynı zamanda yeni bir hayatın ve taze bir başlangıcın da ilk adımıdır. Bu yeni başlangıcın ne kadar sağlıklı, huzurlu ve sağlam temeller üzerine kurulacağı, boşanma sürecinin nasıl yönetildiği ile doğrudan ilişkilidir. Türk hukuk sisteminin taraflara sunduğu en değerli imkan olan boşanma davalarında uzlaşma, çatışmayı beslemek yerine aklıselimi, intikam duygusu yerine adaleti, belirsizlik yerine ise öngörülebilirliği merkeze alan çağdaş bir çözüm yöntemidir.
İster evlilik birliği henüz bitme noktasına gelmişken alınsın, isterse yıllarca süren çekişmeli bir davanın ortasında fark edilsin; uzlaşma iradesi her zaman hukukun ve mantığın en doğru yoludur. Eşlerin, çocuklarının üstün yararını her türlü kişisel ihtirasın üzerinde tutarak, maddi ve manevi konularda adil bir denge kurarak ve alanında uzman bir boşanma avukatı rehberliğinde geçerli bir boşanma protokolü hazırlayarak yollarını ayırmaları, her iki tarafın da geleceğe umutla bakabilmesi için elzemdir. Unutulmamalıdır ki, en kötü anlaşma, en iyi mahkeme kararından (ve o karara ulaşana kadar çekilen çileden) her zaman daha iyidir. Uzlaşarak boşanmak, sadece hukuki bir ihtilafı sonlandırmak değil, aynı zamanda geçmişe duyulan saygının ve geleceğe duyulan sorumluluğun en erdemli göstergesidir.
paylaş
twittle
paylaş
paylaş