Aydın'daki Elgit Hukuk Bürosu web sitesinde bilgilendirici Boşanma Davası Açmadan Önce Bilinmesi Gerekenler içeriği sizlerle, hemen inceleyebilirsiniz.
Evlilik, iki insanın hayatlarını birleştirme kararı alarak kurdukları, temelinde sevgi, saygı, sadakat ve dayanışma olan hukuki ve toplumsal bir müessesedir. Ancak zaman içerisinde taraflar arasındaki uyumun bozulması, iletişimsizlik, güven sarsıcı olaylar veya çeşitli sebeplerle bu ortak yaşam çekilmez bir hal alabilir. Böyle durumlarda evlilik birliğinin sonlandırılması, yani boşanma davası gündeme gelir. Hayatın en stresli ve zorlu süreçlerinden biri olan boşanma, sadece duygusal bir kopuş değil, aynı zamanda son derece teknik, kurallara bağlı ve sonuçları itibarıyla hayatın geri kalanını derinden etkileyen karmaşık bir hukuki prosedürdür.
Boşanma davası açmadan önce bilinmesi gerekenler konusunda yeterli bilgiye sahip olmak, bu zorlu sürecin çok daha sağlıklı, hızlı ve hak kaybı yaşanmadan atlatılmasını sağlar. Hukuki haklarınızı bilmemek, usul hataları yapmak veya yanlış yönlendirmelerle hareket etmek, telafisi imkansız maddi ve manevi zararlara yol açabilir.
Hukuki adımlara geçmeden önce, boşanma kararının netleşmesi ve tarafların bu sürece psikolojik olarak hazır olması büyük önem taşır. Evliliğin sona ermesi kararı, anlık öfkelerle veya geçici krizlerle alınmamalıdır. Mahkeme salonlarına taşınan süreç, yıpratıcı olabilir. Bu nedenle kararınızın kesinliğinden emin olmalı, gerekiyorsa öncesinde bir aile terapistinden veya psikolojik danışmandan destek almalısınız. Hukuki mücadeleye girmeden önce zihinsel olarak güçlü olmak, mahkeme sürecinde karşılaşacağınız zorlukları daha sakin ve mantıklı bir şekilde yönetmenize olanak tanır.
Türkiye Cumhuriyeti yasalarına göre, mahkemeye başvurarak evliliğin sonlandırılmasını talep edebilmek için kanunda açıkça belirtilmiş olan boşanma sebeplerine dayanmak zorunludur. Türk Medeni Kanunu (TMK), boşanma sebeplerini genel ve özel sebepler olmak üzere iki ana kategoriye ayırmıştır. Davanın hangi sebebe dayandırılarak açılacağı, davanın seyrini, ispat yükümlülüğünü ve tazminat gibi taleplerin sonucunu doğrudan etkiler.
Özel boşanma sebepleri, kanunda sınırları net bir şekilde çizilmiş ve varlığı kanıtlandığı takdirde hakime boşanma kararı verme zorunluluğu getiren mutlak sebeplerdir. Bu sebepler şunlardır:
1. Zina (Aldatma): Eşlerden birinin, evlilik birliği devam ederken bir başkasıyla cinsel ilişkiye girmesi durumudur. Zina nedeniyle boşanma davası açmak için, aldatılan eşin bu durumu öğrenmesinden itibaren altı ay ve her halükarda zinanın gerçekleşmesinin üzerinden beş yıl geçmeden davasını açması gerekir. Affetme durumunda dava hakkı düşer.
2. Hayata Kast, Pek Kötü veya Onur Kırıcı Davranış: Eşlerden birinin diğerinin hayatına kastetmesi (öldürmeye teşebbüs vb.), ona fiziksel veya ağır psikolojik işkence uygulaması (pek kötü muamele) veya ağır derecede onurunu kıracak eylemlerde bulunmasıdır. Bu sebebe dayalı davalarda da öğrenmeden itibaren altı ay ve her halükarda beş yıllık hak düşürücü süre mevcuttur.
3. Suç İşleme ve Haysiyetsiz Hayat Sürme: Eşlerden birinin yüz kızartıcı bir suç (hırsızlık, dolandırıcılık, rüşvet vb.) işlemesi veya toplumun ahlak anlayışına ters düşen, haysiyetsiz bir yaşam tarzını (örneğin uyuşturucu ticareti yapmak, kumar bağımlılığı gibi) sürekli hale getirmesi ve bu durumun diğer eş için birlikte yaşamayı çekilmez kılması halidir.
4. Terk: Eşlerden birinin, evlilik birliğinden doğan yükümlülüklerini yerine getirmemek maksadıyla diğerini terk etmesi veya haklı bir sebep olmadan ortak konuta dönmemesi durumudur. Terk sebebine dayalı dava açılabilmesi için ayrılığın en az altı ay sürmüş olması ve dördüncü ayın sonunda mahkeme veya noter aracılığıyla "eve dön" ihtarının çekilmiş olması şarttır.
5. Akıl Hastalığı: Eşlerden birinin evlilik sonrasında akıl hastalığına yakalanması ve bu hastalığın iyileşemeyecek nitelikte olduğunun resmi sağlık kurulu raporu ile belgelenmesi durumunda, diğer eş için ortak hayat çekilmez hale gelmişse bu sebebe dayanılarak dava açılabilir.
Toplumda en çok bilinen ve mahkemelerde en sık karşılaşılan dava türüdür. Şiddetli geçimsizlik olarak da bilinen bu durumda, evlilik birliği eşler için ortak hayatı sürdürmeleri beklenmeyecek derecede temelinden sarsılmış demektir. Eşler arasında sevgi ve saygının bitmesi, sürekli kavga edilmesi, hakaret, güven sarsıcı davranışlar, aile sırlarının ifşa edilmesi, cinsel uyumsuzluk, aşırı kıskançlık veya eşin ailesinin evliliğe aşırı müdahalesine sessiz kalınması gibi sayısız olay, evlilik birliğinin temelinden sarsılması kapsamında değerlendirilebilir. Bu davada önemli olan, iddia edilen kusurlu hareketlerin ispatlanması ve bu hareketler neticesinde evliliğin devamının imkansız hale geldiğinin mahkemeye gösterilmesidir.
Boşanma davaları, tarafların sürece yaklaşımlarına ve aralarındaki uzlaşma durumuna göre iki ana başlık altında toplanır: Anlaşmalı boşanma davası ve çekişmeli boşanma davası. Davanın türü, sürecin ne kadar süreceğini ve nasıl işleyeceğini belirleyen en temel faktördür.
Anlaşmalı boşanma, eşlerin boşanmanın tüm hukuki ve mali sonuçları (velayet, nafaka, tazminat ve mal paylaşımı) üzerinde eksiksiz bir şekilde mutabakata vararak mahkemeye başvurmalarıdır. Sürecin en hızlı ve psikolojik olarak en az yıpratıcı çözüm yoludur. Ancak anlaşmalı boşanabilmek için kanunun aradığı çok kesin şartlar vardır:
Evliliğin Süresi: Evliliğin en az bir yıl sürmüş olması zorunludur. Bir yılı doldurmamış evliliklerde, taraflar her konuda anlaşmış olsalar dahi kanunen anlaşmalı boşanma kararı verilemez; dava çekişmeli olarak görülmek zorundadır.
Birlikte Başvuru veya Kabul: Eşlerin mahkemeye birlikte başvurmaları veya bir eşin açtığı boşanma davasını diğer eşin tüm sonuçlarıyla kabul etmesi gerekir.
Hakimin Tarafları Bizzat Dinlemesi: Anlaşmalı boşanma duruşmasında, tarafların bizzat (avukatları olsa dahi) mahkeme salonunda hazır bulunmaları ve boşanma iradelerini serbestçe hakime beyan etmeleri şarttır.
Anlaşmalı Boşanma Protokolü: Tarafların; çocukların velayeti, kendileri ve çocuklar için ödenecek nafaka miktarları, maddi ve manevi tazminat talepleri ile eşyaların ve malların paylaşımı konularında hazırladıkları yazılı sözleşmeyi (protokolü) hakime sunmaları ve hakimin bu protokolü uygun bulması gereklidir.
Anlaşmalı davalar genellikle tek celsede sonuçlanır ve yoğunluğa bağlı olarak birkaç hafta ile birkaç ay içinde kesinleşebilir.
Eşlerden birinin boşanmak istememesi, boşanmak istese bile kusur oranında, velayette, nafakada, tazminatta veya mal paylaşımında anlaşmazlık yaşanması durumunda dava çekişmeli boşanma davası olarak görülür. Bu süreç, anlaşmalı boşanmaya göre çok daha uzun, karmaşık ve teknik bilgi gerektiren bir süreçtir.
Çekişmeli boşanma davası aşamaları genel hatlarıyla şöyledir:
Dilekçeler Aşaması: Dava dilekçesinin sunulması, karşı tarafın cevap dilekçesi, cevaba cevap ve ikinci cevap dilekçesi olmak üzere karşılıklı yazışmaların tamamlandığı, iddia ve savunmaların çerçevesinin çizildiği en kritik aşamadır.
Ön İnceleme Duruşması: Dilekçeler aşaması bittikten sonra hakim tarafları uyuşmazlık konularını belirlemek ve sulhe teşvik etmek için çağırır. Anlaşma sağlanamazsa tahkikat aşamasına geçilir.
Tahkikat (İnceleme ve İspat) Aşaması: Davanın en uzun bölümüdür. Tarafların sunduğu deliller incelenir, tanıklar mahkeme huzurunda dinlenir, gerektiğinde uzman pedagoglardan rapor alınır (özellikle velayet için), banka kayıtları celp edilir, telefon sinyal kayıtları (HTS) istenir ve bilirkişi incelemeleri yapılır.
Sözlü Yargılama ve Karar: Tüm deliller toplanıp incelendikten sonra, mahkeme taraflara son sözlerini sorar ve kararını açıklar.
Çekişmeli boşanma davası ne kadar sürer? sorusunun kesin bir cevabı olmamakla birlikte, mahkemelerin iş yükü, delillerin toplanma hızı, tanıkların durumu ve davanın karmaşıklığına bağlı olarak yerel mahkeme aşaması ortalama 1,5 ile 3 yıl arasında sürebilmektedir. İstinaf ve Yargıtay (temyiz) aşamaları da eklendiğinde bu süre çok daha uzayabilmektedir.
Hukuk sistemimizde her davanın açılabileceği belirli mahkemeler vardır. Yanlış mahkemede dava açmak, davanın usulden reddedilmesine ve aylar sürecek zaman kayıplarına neden olur. Boşanma davalarında görevli mahkeme Aile Mahkemeleridir. Aile Mahkemesinin bulunmadığı daha küçük ilçelerde ise Asliye Hukuk Mahkemeleri, Aile Mahkemesi sıfatıyla bu davalara bakar.
Yetkili mahkeme ise (davanın coğrafi olarak nerede açılacağı), eşlerden birinin yerleşim yeri mahkemesi veya eşlerin davadan önce son altı aydan beri birlikte oturdukları yer mahkemesidir. Davacı eş, bu seçeneklerden kendisi için en uygun olanında davasını açmakta özgürdür.
Boşanma sürecinin şüphesiz en hassas ve en duygusal boyutu, müşterek çocukların durumudur. Mahkemeler için eşlerin boşanmasından ziyade, çocukların bedensel, zihinsel, ruhsal, ahlaki ve toplumsal gelişimlerinin garanti altına alınması esastır. Bu noktada devreye velayet kavramı girer. Evlilik birliği devam ederken anne ve babanın ortak kullandığı velayet hakkı, boşanma ile birlikte kural olarak ebeveynlerden birine verilir.
Hakim velayeti kime vereceğine karar verirken tarafların ekonomik gücünden veya boşanmadaki kusur oranından ziyade, tek bir evrensel ilkeyi göz önünde bulundurur: Çocuğun üstün yararı.
Çocuğun Yaşı: Özellikle "anne şefkatine ve bakımına muhtaç" olarak kabul edilen 0-3 (veya 0-4) yaş aralığındaki çocukların velayeti, annenin çok ağır bir ihmali veya çocuğa zarar verecek bir yaşam tarzı yoksa istisnasız anneye verilir. Çocuğun yaşı büyüdükçe babanın velayeti alma ihtimali artabilir.
İdrak Çağındaki Çocuğun Beyanı: Birleşmiş Milletler Çocuk Hakları Sözleşmesi ve Yargıtay kararları uyarınca, idrak çağında olan (genellikle 8 yaş ve üzeri kabul edilir) çocukların velayet konusunda kendi görüşleri alınmak zorundadır. Hakim veya pedagog, çocuğu dinleyerek kimin yanında kalmak istediğini sorar ve bu beyana değer verir.
Pedagog ve Uzman Raporları: Mahkeme, Aile Mahkemesi bünyesinde çalışan pedagog, psikolog ve sosyal çalışmacılardan oluşan uzmanları görevlendirerek tarafların yaşam koşullarını, çocukla olan ilişkilerini ve çocuğun durumunu inceletir. Hazırlanan Sosyal İnceleme Raporu (SİR), velayet kararında hakime büyük ölçüde yol gösterir.
Kardeşlerin Ayrılmaması İlkesi: Birden fazla çocuk varsa, psikolojik gelişimleri açısından mahkemeler zorunlu bir neden olmadıkça kardeşleri birbirinden ayırmamaya ve velayetlerini aynı ebeveyne vermeye özen gösterir.
Son yıllarda Türk hukuk sisteminde "ortak velayet" uygulamaları da görülmeye başlanmıştır. Ancak bunun için her iki ebeveynin de ortak velayeti talep etmesi ve bu durumun çocuğun menfaatine olması gerekmektedir. Velayet kendisine verilmeyen ebeveyn ile çocuk arasında ise düzenli görüşmeyi sağlamak amacıyla mahkeme kararıyla kişisel ilişki tesisi kurulur.
Velayet kendisine verilmeyen eş, çocuğun bakım, eğitim, sağlık, barınma ve giyim gibi temel giderlerine kendi mali gücü oranında katılmak zorundadır. Bu mali katkıya iştirak nafakası denir. İştirak nafakası, çocuğun ergin olmasına (18 yaşını doldurmasına) kadar devam eder. Ancak çocuk 18 yaşını doldurmuş olsa bile eğitim hayatı (örneğin üniversite) devam ediyorsa, eğitim süresince nafaka ödenmesi "yardım nafakası" adı altında talep edilebilir. Nafaka miktarı belirlenirken ebeveynin gelir durumu ve çocuğun ihtiyaçları dengeli bir şekilde hesaplanır.
Boşanma davalarında en çok çekişmenin yaşandığı konulardan biri de tazminattır. Evliliğin sona ermesi nedeniyle maddi veya manevi olarak zarara uğrayan eş, diğerinden tazminat talep edebilir. Ancak tazminat alabilmenin en temel kuralı, tazminat isteyen eşin boşanmaya sebep olan olaylarda kusursuz veya diğer eşe göre daha az kusurlu olmasıdır. Eğer her iki eş de eşit kusurluysa (örneğin iki taraf da birbirine şiddet uygulamışsa veya hakaret etmişse) tazminat talepleri reddedilir.
Maddi Tazminat: Mevcut veya beklenen menfaatleri boşanma yüzünden zedelenen kusursuz veya daha az kusurlu eşin talep edebildiği bir bedeldir. Örneğin, eşinin ev hanımı olması, yıllarca çalışmaması, kocasının sosyal güvencesinden yararlanırken boşanma ile bu hakları kaybedecek olması maddi tazminat gerekçesidir. Maddi tazminat miktarı belirlenirken tarafların sosyal ve ekonomik durumları dikkate alınır.
Manevi Tazminat: Boşanmaya sebep olan olaylar yüzünden kişilik hakları saldırıya uğrayan, derin üzüntü, acı, elem ve psikolojik çöküntü yaşayan eşin talep ettiği bir bedeldir. Zina (aldatma), fiziksel şiddet, ağır hakaret, toplum içinde küçük düşürme gibi eylemler manevi tazminatın en temel dayanaklarıdır. Manevi tazminat, bozulan ruhi dengenin bir nebze olsun tatmin edilmesi amacını taşır.
Tazminat talepleri, boşanma davası ile birlikte ileri sürülebileceği gibi, boşanma kararının kesinleşmesinden itibaren en geç bir yıl içinde ayrı bir dava olarak da açılabilir. Bir yıllık sürenin geçmesiyle tazminat talep etme hakkı zamanaşımına uğrar.
Kamuoyunda genellikle tek bir kavrammış gibi algılansa da hukuki çerçevede bağlandığı aşamaya ve amaca göre farklı nafaka türleri bulunmaktadır. Boşanma davası açmadan önce bu nafaka türlerini ve hangi durumlarda hak edilebileceğini bilmek, mali planlamanız açısından hayati önem taşır. Çocuğa bağlanan iştirak nafakası dışında eşlerin birbirlerinden talep edebileceği iki önemli nafaka türü daha vardır:
Boşanma davası süreci devam ederken, eşlerin ve çocukların barınma, geçinme ve eğitim gibi temel hayati ihtiyaçlarını karşılamak üzere mahkeme tarafından davanın başından itibaren geçici olarak hükmedilen nafakadır. Adı üzerinde, geçici bir tedbirdir. Tedbir nafakasına hükmedilirken tarafların "kusur durumu" incelenmez. Önemli olan husus, davanın açılmasıyla birlikte mali açıdan zor duruma düşecek olan eşin korunmasıdır. Örneğin, çalışmayan ve hiçbir geliri olmayan bir kadına, davanın kusurlu tarafı olduğu iddia edilse dahi, dava sonuçlanana kadar hayatını idame ettirebilmesi için hakim tarafından tedbir nafakası bağlanabilir. Karar kesinleştiğinde tedbir nafakası, şartları varsa yoksulluk veya iştirak nafakasına dönüşür, aksi halde tamamen ortadan kalkar.
Boşanma yüzünden yoksulluğa düşecek tarafın, boşanmada daha ağır kusurlu olmamak şartıyla, diğer eşten mali gücü oranında süresiz olarak talep edebildiği nafakadır. Yoksulluk nafakası alabilmenin en temel iki şartı; nafaka talep eden eşin boşanmaya neden olan olaylarda diğer eşten daha fazla kusurunun bulunmaması ve boşanma neticesinde yoksulluk sınırının altına düşecek olmasıdır. Yoksulluk kavramı, asgari yaşam standartlarını karşılayamayacak durumda olmayı ifade eder. Nafaka ödeyecek olan eşin illaki çok zengin olması gerekmez; asgari ücretli bir çalışan da, kendi geçimini sağladıktan sonra kalan kısmıyla diğer eşe nafaka ödemekle yükümlü tutulabilir.
Toplumda çok tartışılan "süresiz nafaka" konusu tam olarak yoksulluk nafakasını ifade eder. Ancak süresiz ibaresi, nafakanın hiçbir zaman kesilemeyeceği anlamına gelmez. Nafaka alan eşin resmi veya gayri resmi olarak yeniden evlenmesi, haysiyetsiz hayat sürmesi, ekonomik durumunun düzelmesi (örneğin iyi maaşlı bir işe girmesi veya büyük bir miras kalması) veya taraflardan birinin ölümü halinde nafaka mahkeme kararıyla tamamen kaldırılabilir veya azaltılabilir.
Boşanma davalarının en çetrefilli ve uzun süren aşamalarından bir diğeri de eşler arasındaki mal varlığının nasıl bölüşüleceğidir. Türk Medeni Kanunu'nda 1 Ocak 2002 tarihinde yapılan köklü değişiklikle birlikte mal rejimlerinde yeni bir döneme geçilmiştir. Bu tarihi milat olarak kabul ederek mal paylaşımını anlamak gerekir. Eşler evlenirken veya evlilik içinde notere giderek farklı bir mal rejimi sözleşmesi yapmamışlarsa, yasal mal rejimi olan edinilmiş mallara katılma rejimi geçerli olur.
Bu sisteme göre mallar ikiye ayrılır: Edinilmiş mallar ve kişisel mallar.
Edinilmiş Mallar: Evlilik süresi boyunca eşlerin çalışarak, emeklerinin karşılığı olarak elde ettikleri her türlü gelir ve bu gelirlerle alınan mallardır. Maaşlar, primler, şirket karları, evlilik içinde alınan ev, araba, bankadaki birikimler edinilmiş mal statüsündedir. Boşanma durumunda, bu malların kimin üzerine kayıtlı olduğuna bakılmaksızın (istisnai hesaplamalar ve denkleştirmeler hariç) toplam değer yarı yarıya (1/2 oranında) eşler arasında paylaştırılır.
Kişisel Mallar: Eşlerden birinin sadece kişisel kullanımına yarayan eşyalar (takılar, kıyafetler vb.), evlenmeden önce sahip olunan mallar, karşılıksız kazanmalar (miras yoluyla kalan ev, piyangodan çıkan ikramiye veya bağışlanan mallar) ve manevi tazminat alacaklarıdır. Kişisel mallar mal paylaşımı davası kapsamına girmez; bu mallar boşanma sırasında doğrudan asıl sahibinde kalır ve diğer eş bunlar üzerinde herhangi bir hak veya pay talep edemez.
Dikkat Edilmesi Gereken Husus: Düğünde takılan takılar (ziynet eşyaları), Yargıtay'ın yerleşik içtihatlarına göre kural olarak kadına ait sayılır. İster erkek tarafı taksın ister kız tarafı taksın, aksi yönde yöresel bir adet olduğu ispatlanmadıkça, bu takılar kadının kişisel malı kabul edilir ve kadına iade edilmesi gerekir.
Toplumdaki yaygın yanlış inanışın aksine, boşanma davası ile mal paylaşımı davası genellikle birlikte görülmez. Eşler dilerse mal paylaşımı taleplerini boşanma dilekçesiyle birlikte sunabilirler, ancak mahkeme öncelikle boşanma davasını görür, karara bağlar ve boşanmanın kesinleşmesini bekler. Boşanma kararı kesinleştikten sonra mal tasfiyesi aşamasına geçilir. Mal paylaşımı davası açmak için zamanaşımı süresi, boşanma kararının kesinleştiği tarihten itibaren 10 yıldır. Ancak hak kaybı yaşamamak ve malların diğer eş tarafından kaçırılmasını önlemek amacıyla, boşanma davası açılırken eşzamanlı olarak mal paylaşımı davası açıp, mallar üzerine "ihtiyati tedbir" konulmasını talep etmek en güvenilir yoldur.
Boşanma sürecini başlatmak için bir dizi usuli işlemi yerine getirmeniz gerekir. Davayı başlatacak olan temel unsur, usulüne uygun ve hukuki dille yazılmış bir dava dilekçesidir.
Gerekli Evraklar:
Dava Dilekçesi: Tarafların kimlik bilgileri, davanın konusu, boşanma sebepleri, vakıalar (olayların anlatımı), hukuki deliller ve netice-i talep (nafaka, tazminat, velayet gibi istekler) bölümlerini içeren, çok dikkatli hazırlanması gereken evraktır. Çekişmeli davalarda bu dilekçe davanın bel kemiğidir.
Kimlik Fotokopisi.
Anlaşmalı Boşanma Protokolü: (Sadece anlaşmalı boşanmalar için gereklidir). İmzalanmış ve tüm konularda mutabakat sağlandığını gösteren sözleşmedir.
Varsa Delillerin Eklenmesi: Darpa ilişkin hastane raporları, fotoğraf, fatura, mektup gibi davanın açılışı aşamasında sunulabilecek yazılı deliller dilekçeye eklenebilir. Ancak tanık listesi gibi bazı deliller, mahkemenin belirleyeceği ileri aşamalarda da (ön inceleme sonrası) sunulabilir.
Dava dilekçesi hazırlandıktan sonra, Adliye binalarında bulunan Tevzi Bürolarına gidilerek harç ve masraflar yatırılır ve dava resmi olarak açılmış olur. Dava açıldığı an, mahkeme sistemi üzerinden davaya bakacak Aile Mahkemesi ve esas numarası belli olur.
Hakim, tarafların dilekçelerinde iddia ettikleri olayları bilmez ve bu iddiaların doğruluğunu ispatlamak, iddia eden tarafa düşer. Hukukumuzda temel kural şudur: "İddia eden, iddiasını ispatla mükelleftir." Ancak bu ispat süreci tamamen kurallara bağlıdır.
Hangi Deliller Kullanılabilir?
Tanık (Şahit) Beyanları: Boşanma davalarının en önemli delillerinden biridir. Eşler arasındaki geçimsizliğe, şiddete, hakarete bizzat şahit olmuş aile üyeleri, komşular, arkadaşlar veya iş arkadaşları mahkemede dinletilebilir. Tanığın olayı bizzat görmesi veya duyması esastır; "bana böyle anlattı" şeklindeki duyuma dayalı ifadelerin ispat gücü düşüktür.
Banka ve Kredi Kartı Ekstreleri: Eşin ekonomik şiddet uyguladığını, ailenin parasını kumarda veya başka amaçlarla tükettiğini ispatlamak için istenir.
HTS (Arama ve Sinyal) Kayıtları: Mahkeme kanalıyla GSM operatörlerinden istenir. Kiminle, ne zaman, ne kadar süreyle görüşüldüğünü veya mesajlaşıldığını gösterir (Mesajların içeriği görünmez, sadece trafik bilgisi gelir). Genellikle aldatma iddialarında veya eşin eve gelmediğini ispatlamada kullanılır.
Sosyal Medya ve WhatsApp Yazışmaları: Günümüzde en sık başvurulan delillerdendir. Ancak burada çok ince bir çizgi vardır.
Hukuka Aykırı Delillerin Durumu: Türk hukuk sisteminde "Zehirli ağacın meyvesi de zehirlidir" ilkesi geçerlidir. Yani bir delil hukuka aykırı yollarla elde edilmişse, o delil mahkemede kesinlikle kullanılamaz ve hakim kararına esas alınamaz. Örneğin; eşinizin telefonuna gizlice yüklediğiniz casus yazılım (spyware) ile elde ettiğiniz ses kayıtları veya mesajlar, ev, araba veya iş yerine gizlice yerleştirdiğiniz ses/görüntü kayıt cihazlarıyla (böcek) elde ettiğiniz materyaller hukuka aykırı delildir. Bu tür delilleri mahkemeye sunmak, boşanma davasında aleyhinize bir durum yaratabileceği gibi, hakkınızda Türk Ceza Kanunu kapsamında "Özel hayatın gizliliğini ihlal" ve "Haberleşmenin gizliliğini ihlal" suçlarından hapis cezası talebiyle ceza davası açılmasına da neden olabilir.
Bu nedenle, özellikle zina veya sadakatsizlik şüphelerinde delil toplarken bir boşanma avukatı ile görüşmek ve hangi delilin hukuka uygun, hangisinin hukuka aykırı olduğunu kesin olarak öğrenmek hayati önem taşır.
Türk hukuk sisteminde (istisnai ceza davaları hariç) şahısların davalarını bizzat açma ve takip etme hakları vardır; dolayısıyla boşanma davası açmak için kanunen avukat tutmak zorunlu değildir. Herhangi bir vatandaş, adliyeye giderek kendi dilekçesini verip davasını yürütebilir.
Ancak, boşanma davası ve özellikle çekişmeli boşanma süreci; Medeni Kanun, Hukuk Muhakemeleri Kanunu, Yargıtay İçtihatları ve usul kurallarının birleştiği devasa bir bilgi denizidir. Sıradan bir vatandaşın bu karmaşık kurallar silsilesini, hak düşürücü süreleri (örneğin delil sunma süresini kaçırmak, o delili bir daha asla kullanamamak demektir), dilekçe hazırlama tekniklerini ve çapraz sorgu taktiklerini bilmesi beklenemez.
İnternetten indirilen maktu (hazır) "boşanma dilekçesi örneği" ile açılan davalar, genellikle hüsranla sonuçlanmaktadır. Çünkü her evlilik benzersizdir ve her davanın kendi dinamikleri vardır. Sizin durumunuza uygun olmayan bir sebeple dava açmanız, yanlış bir kelime kullanmanız veya karşı tarafın iddialarına süresi içinde hukuki ve doğru cevaplar verememeniz, davanın reddedilmesine neden olabilir. Davanın reddedilmesi halinde, kural olarak aynı sebebe dayanarak üç yıl boyunca yeniden boşanma davası açamazsınız. Daha da kötüsü; velayet gibi çocuğunuzun geleceğini ilgilendiren, tazminat ve nafaka gibi hayat boyu sürecek ekonomik dengenizi belirleyecek konularda telafisi çok zor zararlara uğrayabilirsiniz.
Bu sebeple, alanında uzman, tecrübeli ve aile hukuku konusunda yetkin bir boşanma avukatı ile çalışmak, lüks değil bir gerekliliktir. Avukatınız, sürecin hukuki stratejisini kurar, sizi mahkeme ortamının stresinden mümkün olduğunca uzak tutar, haklarınızı en üst düzeyde korur ve usul hataları yüzünden davanın kaybedilmesini engeller.
Mahkeme hakimi, davanın sonunda boşanmaya karar verdiğinde süreç hemen o gün bitmiş olmaz. Hakimin duruşma salonunda verdiği karar "kısa karar"dır. Duruşmadan sonraki süreçte (genellikle 1 ay içerisinde) hakim, kararının nedenlerini, hangi delillere dayanarak bu sonuca vardığını detaylıca anlatan "Gerekçeli Karar"ı yazar. Gerekçeli karar yazıldıktan sonra taraflara (veya avukatlarına) resmi yollarla tebliğ edilir.
Tebligat yapıldıktan sonra tarafların kanuni itiraz (İstinaf - Bölge Adliye Mahkemesi) süreleri başlar. İki haftalık bu süre içerisinde taraflardan hiçbiri karara itiraz etmezse (veya her iki taraf da itiraz hakkından feragat ettiğine dair dilekçe verirse) karar kesinleşir.
Eğer taraflardan biri kararı üst mahkemeye (İstinafa) taşırsa, dosya üst mahkemeye gider ve kararın kesinleşmesi üst mahkemenin incelemesinin bitmesine kadar ertelenir. Bu inceleme süreci bazen aylar, bazen yıllar sürebilir.
Karar hukuken kesinleştikten sonra mahkeme yazı işleri, bu durumu doğrudan ilgili Nüfus Müdürlüğüne bildirir. Nüfus kayıtlarındaki değişiklik (medeni halin bekara dönmesi, kadının kendi kızlık soyadını yeniden alması) sistem üzerinden otomatik olarak yapılır, tarafların bunun için ayrıca nüfus müdürlüğüne gitmesine gerek kalmaz. Sadece, eğer kadın boşanılan eşinin soyadını kullanmaya devam etmek istiyorsa ve bunun için haklı gerekçeleri varsa (ve koca da bundan zarar görmeyecekse), dava açarak eski eşinin soyadını kullanmaya devam etme hakkı talep edebilir.
Boşanma, insan hayatında yaşanabilecek en travmatik eşiklerden biridir. Geçmişi geride bırakıp yeni bir hayata başlamak, sağlam adımlar atmayı gerektirir. Boşanma davası açmadan önce bilinmesi gerekenler konusunda araştırma yapmak, bilinçli hareket etmenin ilk adımıdır. Ancak okunan makaleler ve edinilen genel bilgiler, somut olayın özelliklerine göre değişiklik gösterebilir. Bu süreçte kulaktan dolma bilgilerle, çevreden duyulan emsal hikayelerle hareket etmek yerine; kendi gerçekliğinizi ve evliliğinizin dinamiklerini Türk Medeni Kanunu'nun ışığında, uzman bir hukukçunun rehberliğinde değerlendirmeniz en sağlıklı yol olacaktır. Haklarınızı tam olarak bilmek, size sadece mahkeme salonunda değil, davanın ardından kuracağınız yeni hayatta da güven ve huzur sağlayacaktır.
paylaş
twittle
paylaş
paylaş